Redactie

In de eerste zes maanden van 2026 werden in België 5.115 werknemers geconfronteerd met een aangekondigd voornemen tot collectief ontslag, tegenover 5.290 werknemers in dezelfde periode van 2025. Toch betekent een aangekondigd ontslag nog niet per se dat een arbeidsovereenkomst daadwerkelijk tot een einde komt: in ongeveer 10 procent van de aangekondigde ontslagen kan ontslag uiteindelijk vermeden dankzij het sociaal overleg. HR-expert SD Worx analyseerde de recentste cijfers van de FOD Waso en ziet het belang van opleidingsbudgetten in sociale plannen toenemen.

Tijdens de eerste jaarhelft van 2026 werden 63 informatie- en raadplegingsprocedures opgestart, tegenover 59 een jaar eerder. Toch ligt het aantal werknemers dat getroffen wordt door een aangekondigd collectief ontslag iets lager: 5.115 werknemers in 2026 tegenover 5.290 in 2025. Dat is een daling van 3 procent. Volgens SD Worx wijst dit erop dat er vandaag meer herstructureringsdossiers zijn, maar gemiddeld van kleinere omvang.

“Na het uitzonderlijk zware jaar 2024 en de piek die we in 2025 zagen met enkele zeer grote dossiers, zien we in 2026 meer collectieve ontslagen verspreid over verschillende ondernemingen. Het aantal getroffen werknemers blijft hoog, maar wordt minder sterk bepaald door één of twee uitzonderlijk grote herstructureringen”, duidt Claire Possemiers, Legal Consultant bij SD Worx, de laatste cijfers.

Vlaanderen harder getroffen

De grootste verschuiving zien we op regionaal niveau. Van alle werknemers die betrokken zijn bij een aangekondigd collectief ontslag in de eerste helft van 2026:

• 3.372 werknemers werken in Vlaanderen (+51 procent tegenover 2025) 
• 1.528 werknemers in Wallonië (-24 procent) 
• 215 werknemers in Brussel (-79 procent) 

Daardoor stijgt het aandeel van Vlaanderen van 42 procent naar bijna 66 procent van alle aangekondigde collectieve ontslagen. 

Vooral Antwerpen (1.371 werknemers) en West-Vlaanderen (1.099 werknemers) worden zwaar getroffen. In Wallonië blijft Henegouwen (1.191 werknemers) veruit de zwaarst getroffen provincie. 

Logistiek onder druk  

Ook sectoraal is er een opvallende verschuiving. In de eerste helft van 2025 was de distributiesector het zwaarst getroffen met 1.847 aangekondigde ontslagen, voornamelijk door het dossier-Cora. 

In 2026 komt de transport- en logistieke sector op de eerste plaats met 1.853 aangekondigde ontslagen, goed voor meer dan één derde van alle aangekondigde collectieve ontslagen. 

Grote dossiers bij onder meer H&M Logistics, Nike European Logistics Center en UPS Belgium wegen zwaar op de cijfers. Daarnaast blijven ook de petrochemie (924 werknemers) en de metaalverwerkende industrie (820 werknemers) onder druk staan.

“De verschuiving richting logistiek is opvallend. De sector voelt de impact van automatisering, internationale concurrentie en reorganisaties binnen distributiecentra. Daardoor zien we vandaag een concentratie van collectieve ontslagen die we vorig jaar vooral in de distributiesector zagen”, zegt Claire Possemiers, Legal Consultant bij SD Worx.

Sociaal overleg loont

Belangrijk is het onderscheid tussen een aankondiging van een collectief ontslag en de uiteindelijke betekening ervan. Bij een aankondiging start de informatie- en raadplegingsprocedure. Pas na afloop wordt duidelijk hoeveel jobs effectief verdwijnen.

Bij de dossiers die in de eerste helft van 2026 werden afgerond, waren oorspronkelijk 4.539 werknemers betrokken, maar werden uiteindelijk maar 4.072 ontslagen betekend.

“Deze cijfers tonen dat sociaal overleg wel degelijk een verschil maakt. Niet elk aangekondigd ontslag wordt effectief uitgevoerd. Via alternatieven zoals natuurlijke afvloeiingen, interne hertewerkstelling of aangepaste reorganisatieplannen kunnen werkgevers en werknemersvertegenwoordigers een deel van het banenverlies beperken”, aldus Claire Possemiers.

Toekomstinvestering  

SD Worx merkt zelf een duidelijke verschuiving in de inhoud van sociale plannen. Onderhandelingspartners besteden steeds meer aandacht aan maatregelen die de inzetbaarheid van werknemers op de arbeidsmarkt versterken. Opvallend is dat recente sociale plannen steeds vaker een individueel opleidingsbudget voorzien bovenop de wettelijke outplacementverplichtingen, terwijl extra opleidingsmaatregelen vroeger vaak beperkt bleven of volledig ontbraken. Werknemers kunnen dit budget inzetten voor bijscholing, omscholing of aanvullende studies die hun kansen op een nieuwe tewerkstelling vergroten.  

“Opvallend is dat niet alleen het aantal opleidingsmaatregelen toeneemt, maar ook de omvang van de voorziene budgetten. In de afgelopen twee jaar is het gemiddelde opleidingsbudget duidelijk gestegen. Vandaag ligt een individueel opleidingsbudget in sociale plannen vaak tussen 2.000 en 3.000 euro met uitschieters tot 5.000 euro per werknemer”, duidt Possemiers. ”De moderne sociale dialoog bij de onderhandelingen van sociale plannen gaat niet langer uitsluitend over afscheid nemen van werknemers, maar ook over investeren in hun volgende carrièrestap. Opleidingsbudgetten zijn daarvan een steeds zichtbaarder bewijs.” 

De groeiende aandacht voor opleiding lijkt niet los te staan van de positieve hertewerkstellingsresultaten na een collectief ontslag. Volgens cijfers van de VDAB vindt ongeveer 7 op de 10 werknemers binnen enkele maanden opnieuw een job. Opleidingsmaatregelen kunnen daarbij een belangrijke hefboom.

LEES MEER OP HRSQUARE.BE

• Ann Cattelain (Federgon): “Langdurig zieken vinden hun weg niet in het systeem” 
• Steeds meer zelfstandigen zijn langdurig ziek: depressie en burn-out voornaamste boosdoeners
• Wie religieus overkomt, maakt minder kans op een baan
• Opinie: Duurzame productiviteit
• Werknemers willen massaal terug naar kantoor