In dit geschil ging het om een zelfstandige die zijn aanvullend pensioenkapitaal had opgenomen op de leeftijd van 65 jaar (de wettelijke pensioenleeftijd), maar reeds enkele maanden voordien met vervroegd wettelijk pensioen was gegaan. De feiten speelden zich af voor de inwerkingtreding van de wet van 18 december 2015, die de opname van het aanvullend pensioen op het moment van (vervroegde) wettelijke pensionering verplicht stelt, waardoor het dus nog mogelijk was om met vervroegd wettelijk pensioen te gaan zonder het aanvullend pensioenkapitaal op te nemen. Tussen de periode van de opname van het vervroegd pensioen en de opname van het aanvullend pensioenkapitaal, betaalde de zelfstandige geen sociale bijdragen meer, maar oefende hij wel nog een onbezoldigd mandaat uit als zaakvoerder van een bvba.

De fiscale administratie aanvaardt al geruime tijd expliciet dat een zelfstandige als effectief actief moet worden beschouwd indien er sociale bijdragen werden betaald. De vraag is of een zelfstandige effectief actief gebleven kan zijn indien hij al met vervroegd wettelijk pensioen is gegaan, pas nadien het aanvullend pensioenkapitaal opneemt en in de tussenperiode geen sociale bijdragen heeft betaald. Het Hof van Beroep oordeelde dat de zelfstandige in kwestie wel degelijk effectief actief gebleven was en dat het uitoefenen van een onbezoldigd mandaat dus voldoende is om aan deze voorwaarde te voldoen. Het feit dat de zelfstandige al met vervroegd wettelijk pensioen was gegaan, doet hieraan geen afbreuk.

Het Hof van Beroep verduidelijkte in dit verband dat de onderliggende bedoeling van het voordelig belastingtarief van 10 procent erin bestaat een stimulans te bieden om actief te blijven tot aan de wettelijke pensioenleeftijd. Het uitoefenen van een beroepsactiviteit is dus het doorslaggevend element. Het feit dat de zelfstandige actief is gebleven na de opname van het vervroegd wettelijk pensioen en dit onder het stelsel van toegelaten arbeid, zonder dat er sociale bijdragen worden betaald is op zich onvoldoende om te concluderen dat de zelfstandige niet effectief actief gebleven is. Er moet gekeken worden naar de beroepsactiviteit die men heeft uitgeoefend in de periode voorafgaand aan de opname van het aanvullend pensioenkapitaal. Op basis van het onbezoldigd mandaat als zaakvoerder binnen de bvba besliste het Hof dat de zelfstandige wel degelijk effectief actief gebleven is en dus van het voordelig belastingtarief van 10 procent kan genieten op zijn aanvullend pensioenkapitaal.

Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de fiscale administratie niet betwist dat de zelfstandige effectief prestaties heeft geleverd in het kader van dit onbezoldigd mandaat. Indien de zelfstandige louter een mandaat ‘op papier’ had en geen effectieve prestaties (van enige omvang) had geleverd, dan zou het Hof van Beroep anders geoordeeld kunnen hebben.

Op basis van dit arrest moet er dus gekeken worden naar de effectief uitgevoerde beroepsactiviteit om te bepalen of men al dan niet effectief actief gebleven is in de drie jaren voorafgaand aan de opname van het aanvullend pensioenkapitaal.

Hof van Beroep Antwerpen, 15 september 2020, A.R. 2019/AR/1497