< Terug naar overzicht

Presenteïsme: Help werknemers de juiste keuze maken

Ziek zijn en toch blijven werken: we doen het steeds minder. Toch kan zowel rusten als werken bijdragen tot een snel herstel. Werkgevers kunnen de werknemer helpen om de juiste keuze te maken door over gezondheid te praten en samen oplossingen op maat te zoeken. Dit is nog vaak een taboe. Een bijdrage van Heidi Verlinden, HR Research Expert, en Elisabeth Van Steendam, Consultant Absenteïsme bij Securex.

Presenteïsme, het fenomeen waarbij werknemers met gezondheidsproblemen geen ziektebriefje indienen, maar er toch voor kiezen te gaan werken of te telewerken, daalt. Een studie van Securex toont dat werknemers in 2019 op een derde van hun ziektedagen bleven verder werken. Dat is een sterke daling in vergelijking met 2014. Toen werkte men nog bijna de helft (46 procent) van zijn ziektedagen verder.

Percentage ‘ziektedagen’ waarop werknemers niet werken vs. wel (tele)werken

De cijfers: meer dan driekwart van de doorwerkende zieke werknemers deed dit gedurende één tot tien dagen, bijna 15 procent gedurende elf tot twintig dagen en 8 procent zelfs meer dan twintig. In uitzonderlijke gevallen werkten werknemers zelfs tot meer dan zes maanden ondanks hun gezondheidsproblemen. Van alle werknemers die minstens één dag ziek waren in de twaalf voorafgaande maanden, werkte iets meer dan vier op tien nooit door op die ziektedagen. Eén op tien bleef de hele tijd doorwerken, ook ondanks zijn ziekte. Het gaat dan vooral over universitair en hoger geschoolden, werknemers jonger dan 45, werknemers in bedrijven tot 250 medewerkers, werknemers met één tot drie jaar anciënniteit en werknemers wier partner een voltijdse job heeft. Bijna de helft (47 procent) combineerde werken met rusten.

Gezondheid primeert

Werknemers lijken steeds meer te kiezen voor hun eigen fysieke en mentale gezondheid. Dat is goed nieuws. We vermoeden dat zij sneller naar de dokter gaan en een gezondere levensstijl nastreven. Daardoor zullen ze in geval van ziekte veeleer thuisblijven en zich verzorgen. Zo voorkomen ze bovendien dat ze hun collega’s op de werkplek besmetten.

Dat steeds minder werknemers steeds minder kiezen voor presenteïsme blijkt ook uit onze meest recente absenteïsmecijfers, waarin kortere en meer frequente afwezigheden stegen ten opzichte van lange en middellange afwezigheden.

 

“Toch is doorwerken bij ziekte op zich goed noch slecht. Ziek zijn is
immers niet hetzelfde als arbeidsongeschikt zijn.”

 

Toch is doorwerken bij ziekte op zich goed noch slecht. Ziek zijn is immers niet hetzelfde als arbeidsongeschikt zijn. Soms is het perfect mogelijk om door te werken, eventueel mits aanpassingen of ondersteuning van de werkgever. Zowel rusten als werken kan bijdragen tot een snel herstel, afhankelijk van de concrete medische en werksituatie.

Foto: Heidi Verlinden en Elisabeth Van Steendam (GF)

Negatieve gevolgen op lange termijn

Uit onze studie blijkt dat zieke werknemers die toch doorwerken dat vooral doen omdat ze zich in staat voelen om te werken (30 procent), omdat ze hun collega’s niet willen belasten (19 procent) en omdat ze hun job graag doen of zinvol vinden (12 procent). Maar ook angst om zijn job te verliezen of een verhoogde werkdruk vermijden bij terugkeer na ziekte (beide 8 procent) verklaren het presenteïsme.

Zowel op korte als op lange termijn kan presenteïsme in het voordeel zijn van de werkgever. Maar als steun vanuit het management ontbreekt, kunnen er ook risico’s aan verbonden zijn. Een manager kan zijn medewerker helpen een gezonde keuze te maken bij gezondheidsproblemen. Zo is werken af te raden als de persoon niet arbeidsgeschikt is, of als werken zijn gezondheidsproblemen zou vergroten. Ons onderzoek wijst uit dat in een derde van de gevallen de werknemer negatieve gevolgen ondervindt van doorwerken bij ziekte. Het leidt bij de meerderheid tot een moeilijk herstel of tot een verlenging van de ziekteduur (64 procent). Een vijfde ervaart mentale gevolgen zoals vermoeidheid, stress, angst, depressie of burn-out. En 16 procent ziet gevolgen op het werk zoals meer werk, zwaarder werk, moeilijkheden bij de uitvoering van het werk en onbegrip vanwege leidinggevenden of collega’s. Dit kan tot meer verloop leiden. Werknemers die minstens eenmaal doorwerkten bij ziekte, willen vaker elders werk zoeken dan hun collega’s die nooit doorwerkten bij ziekte (38 procent versus 27 procent).

Redenen voor doorwerken bij ziekte

Taboe doorbreken

Werkgevers kunnen werknemers helpen om de juiste keuze te maken door over gezondheid te praten en samen oplossingen op maat te zoeken. We moeten af van het taboe om te spreken over gezondheid. Het is van cruciaal belang dat leidinggevenden met medewerkers een oprechte dialoog voeren over hun gezondheid om samen oplossingen op maat te zoeken en hen te ondersteunen bij het zoeken naar een juist evenwicht tussen rust en werken. Beide kunnen helpen bij een snel herstel.

 

“Werkgevers kunnen een context creëren waarin werknemers zelf de
juiste of gezonde keuze kunnen maken om al dan niet door te
werken.”

 

Werkgevers mogen enerzijds niet aanvaarden dat sommige werknemers steevast doorwerken tijdens ziekte. Anderzijds kunnen zij wel flexibel omgaan met het uitvoeren van taken als werknemers gezondheidsklachten hebben. De juiste motivatie is daarbij beslissend. Een werknemer die in het algemeen werkt omdat het moet, zal in geval van ziekte meer druk ervaren om door te werken dan wie doorgaans werkt omdat hij of zij dat wil.

Werkgevers kunnen een context creëren waarin werknemers zelf de juiste of gezonde keuze kunnen maken om al dan niet door te werken, zonder dat dit opgelegd wordt door hun werkgever of arts. De werkgever, de leidinggevende en de werknemer hebben er allemaal belang bij dat de werknemer een gezonde keuze maakt die een positief effect heeft op korte en op langere termijn.

De auteurs, Heidi Verlinden, HR Research Expert, en Elisabeth Van Steendam, Consultant Absenteïsme bij Securex, schreven deze bijdrage als lid van de adviesraad van HR Square.


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen