Eind 2008 bracht de Nationale Arbeidsraad (NAR) een advies uit over het voeren van een alcohol- en drugsbeleid in de onderneming. Verwacht wordt dat de sociale partners deze maand opnieuw rond de tafel zitten om een nieuwe cao af te sluiten.
Om een zicht te krijgen op de huidige situatie in de Belgische bedrijven, organiseerde HR-dienstverlener Attentia een bevraging bij 468 HR-verantwoordelijken, preventieadviseurs en bedrijfsleiders.

Richtlijnen grotendeels in arbeidsreglement

Volgens het advies van de NAR zouden ondernemingen in een eertse fase verplicht worden een alcohol- en drugsbeleid op te nemen in het arbeidsreglement.
De bevraging leert:

Twee op de drie ondervraagde bedrijven beschikt vandaag al over bepaalde richtlijnen omtrent het gebruik van alcohol en drugs tijdens de werkuren.

Bedrijven nemen richtlijnen op in uiteenlopende bronnen: onder andere in het arbeidsreglement (84 procent), gevolgd door de onthaalbrochure (28 procent) en een aparte gedragscode (15 procent).

Ongeveer 75 procent van de ondernemingen met richtlijnen zijn (middel)grote ondernemingen, 70 procent is in Vlaanderen gevestigd.

Weinig absolute nultolerantie

Attentia ging ook na welke de (ongeschreven) geldende basisregels zijn, ongeacht of bedrijven nu wel of niet al over formele richtlijnen beschikken.
Wat blijkt?

Nauwelijks één op de vijf bedrijven hanteert een absolute nultolerantie als basisprincipe.

Driekwart van de bedrijven ziet al eens iets door de vingers, hetzij op een personeelsfeestje of een etentje met klanten (Brusselse en grote ondernemingen tonen zich hier het meest soepel in).

Nauwelijks hulpverlening

Volgens de huidige tendens voorziet één op de twee bedrijven noch intern, noch via een externe dienst voor preventie en bescherming enige bijstand. Nochtans zijn alcoholgerelateerde kosten zoals ziekteverzuim en arbeidsongevallen niet te onderschatten. Het Instituut voor Preventie, Bescherming en Welzijn berekende recentelijk nog dat drankmisbruik het Belgische bedrijfsleven jaarlijks 2,2 miljard euro kost.

Nauwelijks gebruik van testen

De nieuwe cao zou in welomschreven omstandigheden (preventief) ook het gebruik van bepaalde alcohol- en drugstesten mogelijk maken. De bevraging van leert hier dat de Belgische bedrijven vandaag nauwelijks gebruik maken van testen of andere instrumenten die objectieve resultaten aanbrengen rond bijvoorbeeld arbeidsgeschiktheid.
Bijna negen op de tien bedrijven geeft aan geen gebruik te maken van tests. Als er al, vaak in specifieke contexten, een test wordt gebruikt, is dit de ademtest. Het gebruik van urine- en bloedtests en zelfs het alcoholslot is verwaarloosbaar.