Het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onderzocht de situatie op de arbeidsmarkt bij afgestudeerden. Het aandeel werkenden onder allochtonen die in 2001-2003 een hbo- (hoger beroepsonderwijs georganiseerd aan hogescholen) of universitair diploma hebben gehaald, was lager dan onder autochtone afgestudeerden. Onder hbo’ers van Antilliaanse of Arubaanse en ‘overige niet-westerse’ herkomst was het aandeel werkenden een jaar na afstuderen het laagst. Zeven van de tien hadden werk, tegenover ruim acht van de tien autochtone hbo’ers. Ook wanneer rekening wordt gehouden met verschillen in leeftijd en studierichting lag de arbeidsdeelname van de allochtone groepen lager dan deze van autochtonen.
Ondanks het feit dat allochtone hbo’ers minder vaak werk hebben dan autochtonen ligt hun loon een jaar na afstuderen even hoog of hoger. Marokkaanse, Turkse en Surinaamse hbo’ers verdienen meer dan autochtonen. Een jaar na het afstuderen ontvangt een autochtone hbo’er ruim 1880 euro bruto per maand. Op de loonbrief van een allochtone hbo’er staat gemiddeld 1950 euro.
Er zijn zowel optimistische als sombere verklaringen voor dit loonverschil. “Relatief weinig allochtonen stromen door naar het hoger onderwijs en een baan. Degenen die overblijven zijn topwerknemers, zij functioneren bovengemiddeld”, zegt Chantal Melser van het CBS. Allochtone afgestudeerden zijn overigens gemiddeld ouder dan autochtone afgestudeerden en oudere afgestudeerden verdienen over het algemeen meer. Een tweede verklaring is dat niet-westerse allochtonen vaak voor studierichtingen kiezen die resulteren in goedbetalende banen, zoals de economische en de juridische sector. Ten slotte werken Marokkaanse, Turkse en Surinaamse universitair afgestudeerden gemiddeld meer uren per week.
De sombere verklaring voor het beloningsverschil, komt van Justus Veenman, hoogleraar Economische Sociologie van de Erasmus Universiteit Rotterdam: “Het kan zijn dat werkgevers allochtonen niet als de kroonprinsen van het bedrijf beschouwen. Startende, hoogopgeleide werknemers beginnen vaak met een iets lager salaris, omdat de werkgever in hen wil investeren. De werkgever probeert hen te binden door hen perspectief te bieden. Ze groeien vrij snel door naar een hoger salaris. Dit zou kunnen betekenen dat degenen die starten met een hoger salaris niet geselecteerd zijn om door te groeien. Het kan zijn dat de werkgever verwacht dat allochtonen minder trouw of niet geschikt zijn voor hoge functies. Je ziet dat verschijnsel ook vaak bij vrouwen, vanwege de kans dat zij zwanger worden en daardoor minder productief zijn.”