De burgerlijke aansprakelijkheid bij arbeidsongevallen is geregeld in de Arbeidsongevallenwet van 10 april 1971. Deze stelt dat het slachtoffer (of zijn nabestaanden) een burgerlijke aansprakelijkheidsvordering kan instellen tegen ‘de personen, andere dan de werkgever, zijn lasthebbers of aangestelden, die voor het ongeval aansprakelijk zijn’. Met andere woorden: zowel de werkgever, zijn lasthebbers als zijn aangestelden kunnen niet burgerrechtelijk aansprakelijk worden gesteld. Zij genieten van een ‘burgerrechtelijke immuniteit’. Wanneer een werknemer het slachtoffer wordt van een arbeidsongeval, is de werkgever weliswaar gehouden aangifte te doen bij zijn arbeidsongevallenverzekering, maar is hij voor het overige beschermd tegen eventuele burgerlijke aansprakelijkheidsvorderingen (op enkele uitzonderingen na).
Hoe zit het nu als het slachtoffer van het arbeidsongeval geen werknemer is, maar een uitzendkracht? Aangezien een uitzendkracht verbonden is door een arbeidsovereenkomst met het uitzendkantoor, moet het uitzendkantoor – als werkgever – het arbeidsongeval aangeven bij zijn arbeidsongevallenverzekeraar. Voorts geniet het uitzendkantoor van de ‘burgerrechtelijke immuniteit’ zodat het niet burgerlijk aansprakelijk kan worden gesteld door het slachtoffer of diens nabestaanden. De onderneming die gebruik heeft gemaakt van de uitzendkracht (d.i. de gebruiker) is daarentegen niet de werkgever en zal dus enkel kunnen genieten van de ‘burgerrechtelijke immuniteit’ op voorwaarde dat zij kan worden beschouwd als ‘lasthebber’ van het uitzendkantoor (d.i. de werkgever). In de rechtspraak en de rechtsleer wordt doorgaans aangenomen dat de ‘gebruiker’ in de regel niet kan worden beschouwd als ‘lasthebber’ van het uitzendkantoor, zodat de gebruiker eventueel wel aansprakelijk kan worden gesteld, hetzij door het slachtoffer (of de nabestaanden) voor de schade die niet wordt vergoed door de arbeidsongevallenverzekering, hetzij door de arbeidsongevallenverzekering die de uitbetaalde vergoedingen zou kunnen verhalen op de gebruiker, als aansprakelijke partij.
Het Hof van Beroep van Bergen moest zich uitspreken over een aansprakelijkheidsvordering van een uitzendkracht die het slachtoffer was geworden van een arbeidsongeval. Het slachtoffer had zijn vordering niet ingesteld tegen de gebruiker, maar wel tegen de hoofdaannemer (van de gebruiker) die de facto op de werkvloer gezag uitoefende over de werknemers en die verplicht was toe te zien op de veiligheid op de werkvloer. Het slachtoffer was van oordeel dat de hoofdaannemer aansprakelijk was voor het arbeidsongeval omdat deze te kort was geschoten in zijn verplichtingen. Het Hof van Beroep gaf het slachtoffer ongelijk en volgde het verweer van de hoofdaannemer. Deze beweerde dat hij beschermd was tegen burgerlijke aansprakelijkheidsvorderingen omdat hij moest worden beschouwd als ‘lasthebber’ van het uitzendkantoor (d.i. de werkgever). De hoofdaannemer benadrukte dat hij op de werkvloer gezag had uitgeoefend over de uitzendkracht, zodat hij was opgetreden ‘in naam en voor rekening’ van de werkgever – en dus als ‘lasthebber’ van de werkgever.
Het slachtoffer aanvaardde dit niet en bracht de zaak voor het Hof van Cassatie. Het Hof van Cassatie volgde de redenering van het slachtoffer wel. Zelfs wanneer het feitelijk gezag over de uitzendkracht wordt uitgeoefend door, bijvoorbeeld, een hoofdaannemer en deze tevens instaat voor de veiligheid op de werkvloer, dan betekent dit niet automatisch dat deze kan worden beschouwd als ‘lasthebber’ van de werkgever. Opdat men als lasthebber kan worden beschouwd, is vereist dat men rechtshandelingen kan stellen in naam en voor rekening van de ‘lastgever’. Het Hof van Beroep kon dus niet wettig beslissen dat de hoofdaannemer als lasthebber niet aansprakelijk kon worden gesteld.
