Of Verhofstadt nog premier zal zijn tegen dat u dit stukje leest, durf ik niet voorspellen, maar ik gok van wel. De klassieke partijen hebben geen keuze meer, zij kunnen onmogelijk de confrontatie aangaan met de kiezer zolang zij niets te vertellen hebben. Zelfs het kartel CD&V/N-VA – dat tot overwinnaar werd uitgeroepen met een stemmenwinst van 0,1% – zou volgens de peilingen alweer een paar procent verloren zijn. Verhofstadt is dus gedoemd om voort te regeren, wat betekent dat dit land geleid wordt door een breed lachende Elio Di Rupo, die via zijn netwerk van Maisons du Peuple het hemelse manna over Wallonië uitspreidt. Ik vrees dat die toestand zal aanhouden tot na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006. Ondertussen is de feitelijke wil tot regeren overal zoek, overgebleven is slechts de wil tot scoren, maar zelfs dat lukt niet meer – de kleine professor met het wijsvingertje mocht dat al ondervinden.

Verhofstadt is daarmee in hetzelfde straatje verzeild geraakt als de laatste regering Martens, toen volhouden een doel op zich werd. Met de fikse pandoering van Zwarte Zondag – 24 november 1991 – als resultaat. Ook nu kan men al met mathematische zekerheid voorspellen dat die partij met glans zal winnen, die volgens het Arrest van 24 april van het Hof van Beroep in Gent buiten de wet moet worden gesteld (dat arrest werd zo scherp geformuleerd dat zelfs een vervolgpartij wettelijk niet kan worden opgericht – het zal mij benieuwen wie zich daarop nog zal durven beroepen).

Ondertussen is gebleken dat de erfenis van diezelfde Martens – en van zijn loodgieter Jean-Luc Dehaene – dit land bijna definitief in een impasse heeft gevoerd. De staatshervorming maakt regeren quasi onmogelijk om de doodeenvoudige reden dat een federalisme op basis van een dichotomie nooit kan werken. Aan beide kanten kan men zich dan immers de rol van underdog aanmeten, want iedereen moet zich toch maar verantwoorden tegenover de eigen kiezers. De logica zelf van onze staatshervorming draagt daarom ofwel het separatisme in zich, ofwel – wat Frank Vandenbroucke feitelijk bepleitte – de hercentralisatie. Met eindeloze bevoegdheidsbetwistingen als gevolg.
Hoe zal dit aflopen? Ik weet het niet. Het valt mij wel op dat een land als Zwitserland zijn federalisme nooit gebaseerd heeft op taalgroepen, maar op geografische entiteiten. Op sommige plaatsen loopt hun taalgrens dwars doorheen een kanton. Zoals eeuwenlang met ons prinsbisdom Luik, hertogdom Brabant of graafschap Vlaanderen het geval was. De staatshervoming had dus moeten plaatsvinden op basis van provincies, dan waren er wisselmeerderheden mogelijk geweest. Met de ene keer een alliantie van Namen met Oost-Vlaanderen, een andere keer van Antwerpen met Luik, dan weer Limburg met Luxemburg, ik zeg maar wat. Welles-nietes-spelletjes werden daardoor onmogelijk.
Nu merk je het omgekeerde: het dynamische gedeelte van Vlaanderen wordt in zijn ontwikkeling geremd door het consumptief denken in Wallonië, geconcentreerd in de bijzonder succesvolle PS, die leeft van een clientèle die nooit genoeg heeft. Terwijl de dynamische krachten in Wallonië – en die bestaan – gewoon geen stem meer hebben. Dat zij de voorstanders van de wederopstanding in Wallonië tot de gegijzelden hebben gemaakt van het etatisme aldaar, is dus de grootste blunder geweest van de opeenvolgende regeringen Martens en Dehaene. Dat dit na de vaudeville Verhofstadt tot separatisme leiden zal, durf ik betwijfelen, daarvoor zal Di Rupo aan Vlaanderen een te hoge prijs vragen.
België is als een huwelijk dat niet meer functioneert, maar ook niet uit elkaar vallen kan omdat de actieve partner te veel verdient en de alimentatie te hoog wordt. De oplossing bestaat er dan in zich via een LAT-relatie in te spannen om elkaar toch weer graag te leren zien. Soms lukt dat. Het risico is wel dat de meubelen ondertussen door een deurwaarder het huis worden uitgedragen.