Er is een duidelijke trend om veel korter op de bal te spelen en medewerkers frequenter te bevragen, sneller feedback te geven en te vragen. Ook Bert Schreurs, professor HRM aan de VUB, ziet een hernieuwde interesse in ‘continuous employee listening’ of het actief luisteren naar medewerkers. Hij verwijst naar twee redenen: “Een eerste is de krapte op de arbeidsmarkt en de bijhorende ‘oorlog om talent’. Hierdoor neemt de aandacht voor alles wat met ‘employee experience’ te maken heeft toe. In elke fase van de werkrelatie moeten medewerkers het gevoel krijgen dat ze belangrijk zijn. Daarnaast is het meer dan vroeger noodzakelijk om te luisteren naar medewerkers. Organisaties worden steeds vlakker om snel en wendbaar te kunnen inspelen op een veranderende omgeving. Innovatie wordt steeds belangrijker en dus ook de input van medewerkers.”
Toch wijst Schreurs erop dat luisteren naar of aandacht geven aan medewerkers geenszins nieuw is. “Denk maar aan de Hawthorne-experimenten in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw, waaruit blijkt dat aandacht of belangstelling van chefs leidt tot meer motivatie en een hogere productiviteit.”
Mondige werknemers?
Luisteren naar medewerkers is één ding, maar medewerkers moeten ook hun mond durven opendoen. Schreurs verricht vooral onderzoek naar ‘employee voice’ of medewerkers die hun leidinggevende durven wijzen op zaken die mislopen in de organisatie. “In de jaren 1970 werd ‘voice’ vooral gezien als een uiting van ontevredenheid. In zijn boek ‘Exit, Voice and Loyalty’ beschrijft Albert Hirschman drie manieren waarop mensen hun ontevredenheid kunnen uiten: door te vertrekken (exit), door te protesteren (voice) of door zich stil te houden (loyalty). Terwijl Hirschman voice in verband brengt met ontevredenheid, koppelen Amerikaanse onderzoekers vanaf de jaren 1990 het in een organisatiecontext aan betrokkenheid. Werknemers spreken hun leidinggevende tegen, niet uit ontevredenheid maar uit betrokkenheid bij de organisatie. Zij definiëren voice als iets constructief. Werknemers spreken hun leidinggevende – een autoriteit – tegen, maar met goede bedoelingen. Voice verwijst bovendien naar proactief gedrag van medewerkers. Ze doen het op eigen initiatief”, doceert Schreurs.
Hij voegt er meteen aan toe dat uit onderzoek blijkt dat werknemers hun leidinggevende maar zelden durven tegenspreken. “Veel mensen hebben de impliciete overtuiging dat een autoriteitsfiguur tegenspreken niet kan. De meesten onder ons hebben van kind af geleerd dit niet te doen. Dat wordt immers gezien als risicogedrag dat in een organisatiecontext repercussies kan hebben op iemands loopbaan. Bovendien is er voldoende anekdotische evidentie dat je baas tegenspreken negatieve gevolgen kan hebben.”
Hoe kan een positieve employee voice gestimuleerd worden? Welke instrumenten bestaan er daarvoor? Welke rol kunnen de leidinggevenden daarbij spelen? Naar wie wordt geluisterd?
Lees het in het tijdschrift HR Square. Als lid van HR Square ontvangt u niet alleen het tijdschrift, maar hebt u ook toegang tot de website met het hele archief en u geniet van stevige prijsreducties op tal van hoogst interessante evenementen, ook op de HR Square Seminaries, HR Square Masterclass en HR Square Conference. Hoe wordt u lid? Ga naar www.hrsquare.be of contacteer Stephanie Beernaert, [email protected], 0471 69 15 90.
