Het is gemakkelijk om vragenlijsten voor te leggen, maar de resultaten ervan betekenen op zichzelf niets. Pas door de juiste tools in te zetten, kan je de kennis die eruit komt objectiveren, kan je een meer gelijke behandeling van individuen garanderen, en krijg je als organisatie de relevante, neutrale en onafhankelijke gegevens.
Daarom zijn debriefingsgesprekken een eerste vereiste. Of het nu gaat om een werknemer die nadenkt over zijn of haar professionele ontwikkeling of een kandidaat die op de shortlist voor een nieuwe baan staat, de test die je voorlegt moet een vervolg krijgen in een dialoog. Die garandeert een beter begrip én validatie van de testuitkomsten. De kandidaat moet commentaar kunnen geven, terwijl de recruiter moet kunnen controleren, verduidelijken en vergelijken – bij voorkeur tijdens een echte, face-to-face uitwisseling. Dit beschermt iedereen tegen overhaaste interpretaties en/of simplistische projecties, terwijl de resultaten tegelijk voor alle partijen ook de deur openen naar een vruchtbare discussie.
Yentl Vandenbroucke, Country Manager BeNeLux, PerformanSe ©GF
Opleiding als sleutel tot succes
Om de resultaten van (online) vragenlijsten in optimale omstandigheden te kunnen debriefen, moeten degenen die de debriefing op zich nemen, daarvoor de juiste opleiding krijgen. Je kan een rol als ‘test analist’ niet improviseren. Een degelijke debriefing veronderstelt een zeer goede kennis van het gebruikte instrument, de interpretatieroosters, de specifieke woordenschat en de onderliggende concepten. Dit geldt des te meer in een context waarin woorden heen en weer bewegen tussen hun alledaagse betekenis en veeleer theoretische concepten. Denk aan ‘intuïtie’ of ‘leiderschap’, aan ‘organisatie’ en ‘altruïsme’: die kunnen zeer verschillend worden opgevat al naar gelang de achtergrond van de persoon die het woord te horen krijgt.
Anderzijds is het niet evident te beweren dat wij precies kunnen inschatten wie iemand – van wie wij soms weinig of niets weten – al dan niet is. Of we in een vicieuze cirkel van weigering en spanning terechtkomen, dan wel in een opwaartse spiraal van begrip en vooruitgang, hangt samen met de bekwaamheid bij het interpreteren van de testresultaten, de nauwkeurigheid ervan en de gebruikte tools. Het uiteindelijke doel is niet om cijfers, labels en ranglijsten te geven, maar om te oordelen over de geschiktheid en het stimuleren van de verdere ontwikkeling.
Het begrip ‘ecologische validiteit’
En zo komt de term ‘ecologische validiteit’ op de proppen. In de onderzoekswereld gebruikt men die wanneer men het belang benadrukt van de overeenkomst tussen testresultaten en de realiteit in de ‘echte’ wereld. In de psychometrie gaat ecologische validiteit dus over hoe een technische benadering van de prestaties op een test valide voorspellingen doet over het gedrag in reële situaties.
