14,1 procent van de tewerkstellingscontracten vandaag is een contract met een niet-Belgische werknemer. Het aandeel niet-Belgen op de Belgische arbeidsmarkt is de voorbije vijf jaar met 13,6 procent toegenomen. Dat blijkt uit een analyse van HR-dienstenverlener Acerta.
Een op de vijftien (6,4 procent) heeft een EU-nationaliteit, een op de dertien werknemers (7,7 procent) heeft een niet-EU-paspoort. Beide groepen – EU en niet-EU – zijn de voorbije vijf jaar ongeveer gelijk in grootte toegenomen, met respectievelijk 12,4 procent en 14,7 procent.
De top-vijf van werknemers met een EU-nationaliteit komt uit Nederland, Roemenië, Polen, Frankrijk en Bulgarije. Onder de niet-EU-nationaliteiten komt deze top-vijf het vaakst voor: Marokkanen, Turken, Congolezen, Russen en Indiërs.
Brussel en West-Vlaanderen zijn uitschieters. Meer dan een kwart (27,4 procent) van de werknemers in Brussel heeft niet de Belgische nationaliteit. “Enerzijds reageren werkgevers op de arbeidskrapte door breder te rekruteren. Anderzijds zijn er hier ook meer niet-Belgen die werk hopen te vinden. Die wisselwerking verklaart voor een deel het nog grotere aandeel niet-Belgische werknemers in een grootstad als Brussel”, zegt Kathelijne Verboomen, directeur Kenniscentrum Acerta.
Het percentage niet-Belgen in West-Vlaanderen is dan weer opvallend laag. Nochtans kent de provincie een laag werkloosheidscijfer en is Frankrijk vlakbij. “Dan zou je verwachten dat de Fransen daar een redelijk deel van de markt zouden aanvullen. Dat blijkt dus niet het geval te zijn. Toch worden er verhoudingsgewijs veel niet-EU-onderdanen tewerkgesteld terwijl het aandeel inwoners van vreemde origine in West-Vlaanderen zeer beperkt is”, zegt Verboomen.
Actiever arbeidsmarktbeleid
Bij de arbeiders (20 procent) zijn er dubbel zo veel niet-Belgen dan bij bedienden (10 procent). “De homologatie van beroepstitels en de taal zijn twee elementen waardoor het moeilijker kan zijn om bediendenjobs door niet-Belgen ingevuld te krijgen. Bij arbeidersjobs speelt dat minder een rol. Maar misschien zijn we in België ook niet actief genoeg bezig met economische migratie. Het SERV-akkoord ‘Iedereen aan boord’ van juni 2019, stimuleert actieve arbeidsmigratie. Over België wordt al eens gezegd dat we daarin vooralsnog te passief zijn, waardoor we eerder laaggekwalificeerden onder de niet-Belgen vinden”, merkt Verboomen op.
Het aandeel vrouwelijke niet-Belgen (12,9 procent) vertegenwoordigt nog een kleiner deel van de vrouwelijke werknemers in België dan de mannelijke niet-Belgen (15,5 procent) onder de mannelijke werknemers. Een actief arbeidsmigratie- en activatiebeleid zou ook daarop impact kunnen hebben. Het aandeel vrouwen kent wel een snellere relatieve groei dan dit van de mannen.
Ook in de social profitsector laat een actief arbeidsmigratiebeleid nog kansen liggen. Daar is nog geen een op de tien werknemers buitenlander: 9,2 procent niet-Belgische hulpverleners, zorg- en verpleegkundigen is flink lager dan het nationale gemiddelde van 14,1 procent niet-Belgen. Verboomen: “Nochtans is de social profit een sector waar de arbeidskrapte zich laat voelen en waar versterking uit het buitenland welkom zou kunnen zijn. Maar ook hier kan de erkenning van diploma’s en de taal een hindernis zijn. En als vraagland moet je nu ook weer niet aan braindrain doen: het is geen goed idee om bijvoorbeeld verpleegkundig personeel dat in het thuisland hard nodig is, naar hier te halen.”
