“Geef Rolf Knijff ontslag”, sprak de productieleider assertief. “Als mensen zo slecht opgeleid worden, kunnen we het ook zelf wel.” Er was een ongeval gebeurd in zijn afdeling: één van de magazijniers was met zijn vorktruck van het laadbordes gereden. Het liep goed af, maar zo’n incident vraagt een daad, meende onze productieleider. Daadkrachtiger actie dan het straffen van het hoofd Opleidingen kon hij niet bedenken. Opleiders maken mensen immers bekwaam. Ipso facto dus onbekwaam.
Maar de productiemanager rekende buiten de waard: in dit geval zijn eigen baas, onze directeur, die het spel doorzag. “Wie is verantwoordelijk voor het magazijn, wie is verantwoordelijk voor veiligheid en wie is verantwoordelijk voor de mensen in het magazijn?” luidden zijn vragen. “En wie is verantwoordelijk voor de bekwaamheden van mensen?” wilde ik eraan toevoegen. Ik liet het erbij en telde mijn zegeningen. En zoals dat hoorde werd besloten tot een root-cause-analyse, een onderzoek tot op het bot. Ongevallen wensten we immers niet. De conclusies waren duidelijk. Het magazijn was overbelast: te weinig mensen en extra werk. Het probleem, zo meldden vorktruckchauffeurs, was gesignaleerd. Ze hadden vergeefs verzocht een
interimchauffeur te krijgen. Dat laatste trok mijn aandacht. De bemanning van het magazijn was empowered. Niet lang geleden waren voorlieden en meestergasten opgeleid. Ze werden autonoom. Maar een interim-kracht bestellen deed nog steeds de baas. Zo ontstond een situatie die bijdroeg aan het ontstaan van een ongeval.
“Rolf Knijff kan dat organiseren”, sprak enige tijd later onze
salesmanager. Eén van zijn verkopers was na een afspraak met een klant in een gracht gereden en gewond. Een opleiding in defensief rijgedrag leek gewenst. “Defensief ten aanzien van wat?” vroeg ik. “Van grachten?” Kwaliteit van prestaties en kwaliteit van training zijn nauw verweven. Ontkoppeling van de twee leidt tot calamiteiten, niet slechts met vorcktrucks en dienstwagens van verkopers, ook met onderzeeërs. Het ongeval in 2000 met de Russische atoomonderzeeër Kursk, zo lazen we, ontstond door slechte training naast slecht onderhoud van het schip. Zoals de productie- en de verkoopleiders in ons bedrijf, deed de leiding van de Russische zeemacht alle moeite de oorzaken van het ongeval te verbergen en het oordeel over de eigen prestaties te redden.
Maar wie is nu verantwoordelijk voor de bekwaamheden van medewerkers? De afgelopen tien jaar voltrok zich een merkwaardige discussie, een verschuiving van de
klemtoon. Aangedreven door de ontkenning van de eigen werkelijkheid, verkondigde menig bedrijf, bij monde van de HR- of HRD-manager, dat kader, arbeiders en bedienden
verantwoordelijk waren voor eigen loopbaan en dus de ontwikkeling van eigen
bekwaamheden. Vertaald in jargon, soms aangereikt door syndicaten, heette dat: mensen moeten zorgen voor hun eigen employability.
Een ongeval met een vorktruck (mede) door overbelasting van het personeel, een Volvo in het water na een copieuze maaltijd met een klant? Een duikboot als sarcofaag door slechte training en slecht onderhoud? Autonomie? Employability? Zoals Engelse
onderzoekers (Gallie e.a.) vaststelden, betekenen die begrippen niet zelden de uitbreiding van aansprakelijkheid van medewerkers en een korting van middelen, zoals training. Employability op een heftruck is je eigen verantwoordelijkheid. Het oproepen van een interim-chauffeur is die van je baas.
Natuurlijk is er uiteindelijk iemand die de rekening betaalt. Zo moesten de
Russische kosmonauten aan boord van de Mir in 1996 bewijzen dat de botsing met een
onbemand ruimtevrachtschip “niet een menselijke (dus hun) fout was.” Konden ze dat niet, dan moesten ze betalen. Willen bedrijven daarom slecht opgeleide mensen? Om schuldigen aan te wijzen? Het wordt tijd voor reflectie. Reflectie over de resultaten van
ondernemingen die doen aan brede scholing ten opzichte van anderen die doen aan beperkte scholing. Reflectie over de strategische rol van bekwaamheden en over
strategische bekwaamheden in een bedrijf.
Vorig jaar besteedde de Russische president Putin een belangrijk deel van zijn jaarlijkse toespraak voor het parlement aan de onbekwaamheden van de Russische
bureaucratie en de Russische ambtenaar. Repliceerden de ambtenaren: onze bestuursacademies kunnen de vergelijking met elk land in het Westen doorstaan. Economie, rechtswetenschappen, computerwetenschappen, human-resourcesmanagement, talen – we leren het allemaal. Alleen, goed opgeleide mensen weten te veel. Die storen en krijgen geen job. Het wordt tijd voor strategische reflectie over human capital.
Maar de productiemanager rekende buiten de waard: in dit geval zijn eigen baas, onze directeur, die het spel doorzag. “Wie is verantwoordelijk voor het magazijn, wie is verantwoordelijk voor veiligheid en wie is verantwoordelijk voor de mensen in het magazijn?” luidden zijn vragen. “En wie is verantwoordelijk voor de bekwaamheden van mensen?” wilde ik eraan toevoegen. Ik liet het erbij en telde mijn zegeningen. En zoals dat hoorde werd besloten tot een root-cause-analyse, een onderzoek tot op het bot. Ongevallen wensten we immers niet. De conclusies waren duidelijk. Het magazijn was overbelast: te weinig mensen en extra werk. Het probleem, zo meldden vorktruckchauffeurs, was gesignaleerd. Ze hadden vergeefs verzocht een
interimchauffeur te krijgen. Dat laatste trok mijn aandacht. De bemanning van het magazijn was empowered. Niet lang geleden waren voorlieden en meestergasten opgeleid. Ze werden autonoom. Maar een interim-kracht bestellen deed nog steeds de baas. Zo ontstond een situatie die bijdroeg aan het ontstaan van een ongeval.
“Rolf Knijff kan dat organiseren”, sprak enige tijd later onze
salesmanager. Eén van zijn verkopers was na een afspraak met een klant in een gracht gereden en gewond. Een opleiding in defensief rijgedrag leek gewenst. “Defensief ten aanzien van wat?” vroeg ik. “Van grachten?” Kwaliteit van prestaties en kwaliteit van training zijn nauw verweven. Ontkoppeling van de twee leidt tot calamiteiten, niet slechts met vorcktrucks en dienstwagens van verkopers, ook met onderzeeërs. Het ongeval in 2000 met de Russische atoomonderzeeër Kursk, zo lazen we, ontstond door slechte training naast slecht onderhoud van het schip. Zoals de productie- en de verkoopleiders in ons bedrijf, deed de leiding van de Russische zeemacht alle moeite de oorzaken van het ongeval te verbergen en het oordeel over de eigen prestaties te redden.
Maar wie is nu verantwoordelijk voor de bekwaamheden van medewerkers? De afgelopen tien jaar voltrok zich een merkwaardige discussie, een verschuiving van de
klemtoon. Aangedreven door de ontkenning van de eigen werkelijkheid, verkondigde menig bedrijf, bij monde van de HR- of HRD-manager, dat kader, arbeiders en bedienden
verantwoordelijk waren voor eigen loopbaan en dus de ontwikkeling van eigen
bekwaamheden. Vertaald in jargon, soms aangereikt door syndicaten, heette dat: mensen moeten zorgen voor hun eigen employability.
Een ongeval met een vorktruck (mede) door overbelasting van het personeel, een Volvo in het water na een copieuze maaltijd met een klant? Een duikboot als sarcofaag door slechte training en slecht onderhoud? Autonomie? Employability? Zoals Engelse
onderzoekers (Gallie e.a.) vaststelden, betekenen die begrippen niet zelden de uitbreiding van aansprakelijkheid van medewerkers en een korting van middelen, zoals training. Employability op een heftruck is je eigen verantwoordelijkheid. Het oproepen van een interim-chauffeur is die van je baas.
Natuurlijk is er uiteindelijk iemand die de rekening betaalt. Zo moesten de
Russische kosmonauten aan boord van de Mir in 1996 bewijzen dat de botsing met een
onbemand ruimtevrachtschip “niet een menselijke (dus hun) fout was.” Konden ze dat niet, dan moesten ze betalen. Willen bedrijven daarom slecht opgeleide mensen? Om schuldigen aan te wijzen? Het wordt tijd voor reflectie. Reflectie over de resultaten van
ondernemingen die doen aan brede scholing ten opzichte van anderen die doen aan beperkte scholing. Reflectie over de strategische rol van bekwaamheden en over
strategische bekwaamheden in een bedrijf.
Vorig jaar besteedde de Russische president Putin een belangrijk deel van zijn jaarlijkse toespraak voor het parlement aan de onbekwaamheden van de Russische
bureaucratie en de Russische ambtenaar. Repliceerden de ambtenaren: onze bestuursacademies kunnen de vergelijking met elk land in het Westen doorstaan. Economie, rechtswetenschappen, computerwetenschappen, human-resourcesmanagement, talen – we leren het allemaal. Alleen, goed opgeleide mensen weten te veel. Die storen en krijgen geen job. Het wordt tijd voor strategische reflectie over human capital.
