Daarbij speelt er zich wel eens heel wat af in ons hoofd. Zou het niet beter zijn om nog even te wachten opdat de ander jou dan zou uitnodigen en je niet in de verzoekende maar de toekennende rol belandt? En willen we die connectie eigenlijk wel? Want iemand toevoegen of uitnodigen betekent ook dat we ons Facebook-profiel voor hem of haar openstellen. Mensen kijken, weet je wel. Tenzij we natuurlijk groepen gaan maken op Facebook. Heerlijk schuilen achter een wand die niemand lijkt te zien en waarachter we selectief beslissen wie wat van ons mag ontdekken.
Zo belangrijk toch, die privacy. Verwijten, beschimpen, schreeuwen van protest als de op marketinggelden beluste Facebook-bons weer maar eens een loopje neemt met onze foto’s, verlangens en verhalen. Een automatische gezichtsherkenner als je foto’s op je profiel neerzet? Wat denken ze wel! Kernwoorden in je status gebruiken om je snel en gericht met reclame te bestoken? Schande! Verontschuldig jezelf!
Maar zijn we wel consequent? En komt de grote dreiging wel net uit die hoek?
Hoewel het bovenstaande verhaal over wat er gebeurt als je op de sociale netwerksite ‘vrienden’ wordt, door het overgrote deel van de gebruikers kan worden uitgelegd, lijken we er niet altijd even diep over na te denken. We beseffen onvoldoende dat het niet enkel ogen zijn die kijken en wijden te weinig aandacht aan de schijnbaar levenloze lens.
Facebook maakt zelf een onderscheid tussen onder meer gebruikers, pagina’s en groepen en kent er ook duidelijke regels aan toe. Zo mag een gebruikersprofiel uitsluitend door een natuurlijke persoon worden aangemaakt, die daarenboven slechts maximaal 1 dergelijk profiel mag bezitten. Maar heel wat bedrijven nemen een loopje met die regel. De hippe keten Abercrombie & Fitch maakte bijvoorbeeld een gebruikersprofiel aan waarbij, Abercrombie als voornaam geldt van een schone telg in de weinig talrijke familie Brussels.
En wat trappen we er gaarne in. Reeds jarenlang bezigen gebruikers de ‘like-button’ op de Facebook-pagina’s van bedrijven, diensten en producten om aan anderen te tonen waar ze van houden. Het laat ons immers toe om onze identiteit in de online-wereld te weerspiegelen of op te leuken. Maar door vrienden te worden met een bedrijf, geven we hen ook toegang tot onze profielen. Onze foto’s, onze statussen, onze wensen en verschrikkingen. Alles. Niet voor even, maar zolang we vrienden zijn.
De cijfers spreken voor zich: 3180 vrienden van de Xios Hogeschool, 4200 van Casino Kursaal, 4974 van RSC Anderlecht, 3738 van de vismarkt in Mechelen. Mogelijk ligt onwetendheid van de bedrijven aan de basis van het probleem. Een verschoonbare lapsus in de keuze tussen een pagina, groep of een gebruikersprofiel. Of is het een strategie? Vindt Fnac Gent de dagelijkse bekommernissen van haar 1376 vrienden een storend geruis of levert de opstapeling van geprefereerde Spotify-luistermoment een handig voordeel op? En zouden 1892 vrienden van de Mechelse theaterzaal ’t Arsenaal onbekeken blijven of, onbewust en ongestoord, voor interessante feedback kunnen zorgen?
Welke ogen kijken door de schijnbaar levenloze lens? Wanneer en waarom?
Als bijstanders in het rumoer en protest over de aanfluiting van de privacy, kunnen we er niet langer omheen. Vrienden opdelen in groepen is vooralsnog geen standaardpolitiek. Heel wat gebruikers liften zelf het doek van hun geheimen voor bedrijven, organisaties en gemeenten op. Of zelfs voor hun eigen werkgever. Potentieel ongevaarlijk, doch steeds onterecht.
Een goede raad. Sporadische gebruiker, bescheiden liefhebber, bedreven adept. Ga vandaag nog eens door uw vriendenlijst. ‘Defriend’ elkeen die geen mens is. Omdat het van Facebook niet mag en voor jezelf.
Ralf Caers is professor HRM en expert sociale media aan de Hogeschool-Universiteit Brussel.
