Het is deze maand tien jaar geleden dat de financiële crisis toesloeg. De val van Lehman Brothers op 15 september 2008 raakte wereldwijd het bedrijfsleven en deed heel wat landen in een zware recessie belanden. De val van de Amerikaanse bank sleurde ook in België enkele banken op het randje van het faillissement.

De voorbije jaren hebben veel economen zich beziggehouden met onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van deze crisis. Hun analyses beperken zich echter vooral tot een doorlichting van het financieel systeem vanuit een macro-economisch perspectief.

Maar wat zo’n financiële crisis doet met organisaties en hun leiders, is echter weinig onderzocht. Dat heeft alles te maken met het feit dat je, om die vraag goed te kunnen beantwoorden, internationale en vergelijkbare data over leiderschap nodig hebt. En die informatie is schaars. Hoogleraren van de Rijksuniversiteit Groningen, Janka Stoker (Leiderschap en Organisatieverandering) en Harry Garretsen (Internationale Economie en management) kregen via advieskantoor Korn Ferry Hay Group toegang tot gegevens van meer dan 20.000 leiders in 980 organisaties in 36 landen. Medewerkers van deze leiders hebben allerlei vragen ingevuld over het gedrag van hun baas, en deze informatie is beschikbaar zowel voor áls na de crisis van 2008. Op basis van deze gegevens konden de onderzoekers nagaan of de financiële crisis ook tot gedragsverandering van leidinggevenden heeft geleid.

Tijdelijk effect

De resultaten tonen dat er inderdaad een gedragsverandering optrad:

• De crisis leidde tot een significante toename van directief gedrag: leiders gaan strakker sturen, nemen zelf de beslissingen en oefenen meer controle uit.
• Dit effect was vooral te zien in de industrie, maar verrassend genoeg niet in de financiële sector.
• Het effect is ook sterker in landen en culturen waar het vanzelfsprekend is dat sociale verhoudingen ongelijk zijn en er veel hiërarchie is.
• De crisis heeft bovendien slechts een tijdelijk effect gehad. De mate waarin leiders directief waren, is een tot twee jaar na de crisis opnieuw teruggekeerd naar het niveau voor de crisis.

Volgens de onderzoekers leert de studie iets over de crisisreflex van managers: die blijkt van korte duur te zijn. “Los van het feit of meer directief leiderschap de juiste reactie is, is vooral de tijdelijkheid opvallend. Zo’n twee jaar na de crisis was het aan leiders al niet meer te merken dat de crisis had plaatsgevonden. Sterker nog, in de financiële sector leidde de crisis überhaupt niet tot een verandering in gedrag. De kans die de crisis bood om fundamenteler na te denken over benodigde verandering in de organisatie én daarbij behorend leiderschapsgedrag werd niet gegrepen, zo lijkt het, terwijl veranderingen uiteindelijk bij leiders moeten beginnen”, merken de onderzoekers op.

Zij besluiten dan ook dat de financiële crisis van 2008 hooguit leidde tot een rimpeling in ander leiderschapsgedrag. “Daarmee is er 10 jaar na de val van Lehman Brothers en dure bankierseden weinig veranderd. Als zelfs een ongekende schok als de 2008-crisis niet tot wezenlijke verandering leidt, resteert slechts de (ijdele) hoop op verandering van binnenuit.” 

Bron: rug.nl