Een van de eerste vaststellingen van de wetenschappers (Maarten Luts, Karlien Delbeke, Annie Hondeghem en Geert Bouckaert) is dat het in België ontbreekt aan coherent cijfermateriaal. In Vlaanderen staat men op dat vlak het verst, maar daar bemoeilijkt de hervorming van de ambtenarij (in 2006) de schets van een evolutie op lange termijn. Toch zijn de onderzoekers erin geslaagd om een tijdslijn van 2000 tot 2007 uit te zetten.
Minder stijging bij ministeries
Uit die cijfers blijkt dat de ambtenarij in Vlaanderen opmerkelijk gegroeid is. In 2000 werkten er in totaal 38.230 mensen voor de Vlaamse overheid, terwijl dat er in 2007 al 45.249 waren. Enkel in 2005 zakte dat aantal licht na een aanwervingsstop, maar die daling is ondertussen weer tenietgedaan. De stijging van de Vlaamse ambtenarij blijkt vooral toe te schrijven aan de groei bij de verzelfstandigde overheidsinstellingen, zoals De Lijn, en minder bij de ministeries.
De onderzoekers wijzen er zelf op dat die stijgingen deels het gevolg zijn van politieke keuzes. Zo zagen De Lijn en de VDAB hun personeelsbestand de afgelopen jaren gevoelig groeien, omdat de Vlaamse regering hoog inzette op mobiliteit en de activering van werklozen.
Ook de staatshervorming van 2001 heeft een effect gehad: daardoor werden 800 ambtenaren van de federale naar de Vlaamse overheid overgeheveld. Toch kunnen die evoluties de groei niet volledig verklaren.
Ook in Brussel en federaal
Bovendien, en dat is opmerkelijk, is de Vlaamse overheid geen uitzondering. Ook het aantal federale ambtenaren steeg tussen 2003 en 2007 met bijna 5000 tot 83.871 eenheden. De ambtenarij van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest steeg in zeven jaar tijd dan weer met bijna een kwart tot 6911. Over Wallonië zijn er geen betrouwbare gegevens ter beschikking.
In internationale onderzoeken scoort ons land traditioneel vrij pover in efficiëntiebarometers. Daardoor lanceerden verschillende politici en werkgevers de voorbije jaren voorstellen om het overheidsapparaat in te krimpen.
Kans om te herschikken
De onderzoekers benadrukken zelf echter dat het debat over de efficiëntie van de overheid niet verengd mag worden tot de vraag naar het aantal ambtenaren. Ook andere parameters, zoals klantvriendelijkheid, spelen een rol. Maar ze vinden het wel hoognodig om het debat nú te voeren. Vlaanderen heeft immers een ‘window of opportunity’: tijdens de komende vijftien jaar vertrekt bijna de helft (46 procent) van de hele ambtenarij met pensioen.
“Dat biedt de kans om een aantal personeelsherschikkingen door te voeren”, schrijven ze. Als men talmt, dreigt men later voor “moeilijker, pijnlijker en vermoedelijk ook kostelijker” scenario’s te moeten kiezen.
Bron: De Morgen
