Indien de huidige immigratie op de Europese arbeidsmarkt zou worden verminderd, dan stevent deze af op een economische en maatschappelijke ramp. Tegen 2050 daalt het aandeel van de potentiële beroepsbevolking (bevolking tussen 15 en 65 jaar) in de totale bevolking van 67% naar 57%. Dit komt neer op een daling met 48 miljoen individuen. Omdat niet iedereen op beroepsactieve leeftijd werkt, ligt de daling van het aantal werkenden lager, namelijk op 30,6 miljoen. Om dit te compenseren, moet de werkzaamheidsgraad stijgen van 63,6% in 2005 tot 75,5% in 2050. In dit scenario wordt echter rekening gehouden met de bestaande patronen van immigratie. Indien deze immigratie zou worden tegengegaan (zoals sommige politieke partijen voorstellen) zou de daling van het aantal werkenden oplopen van 30,6 miljoen naar bijna 55 miljoen. Om dit op te vangen zou de werkzaamheidsgraad moeten stijgen naar 88,4%. De huidige Lissabon-doelstellingen gaan uit van een werkzaamheidsgraad van 70%.
Deze boodschap is een besluit van de studie ‘Mind the gap’, uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam in opdracht van HR-dienstverlener Randstad. Bovenstaande cijfers geven het gemiddelde weer voor de totale Europese Unie, maar de grote lijnen gaan ook op voor België. Zo zou België tegen 2050 een daling van het aantal werkenden kennen van 360 000 eenheden of 9%. Daarmee doet België het beter dan het Europees gemiddelde van 16%. Indien België de grenzen volledig zou afsluiten voor immigratie, zou dit tekort echter oplopen tot 984.000 eenheden, een daling met maar liefst 23%. Het is dus duidelijk dat immigratie terugdringen geen realistische optie is. België zal, net als de andere Europese landen, nog meer dan vroeger moeten inzetten op immigratie.
Maar bij een nieuwe immigratiepolitiek mogen niet de fouten uit het verleden gemaakt worden. In bijna alle Westerse landen (ook in de Verenigde Staten) is werk niet het hoofdmotief om te immigreren, maar wel gezinshereniging. Dit motief zorgt voor instroom van heel wat ongeschoolde migranten die dikwijls levenslang afhankelijk zijn van de sociale zekerheid. In alle Europese landen zijn migranten dan ook meer werkloos dan autochtonen. België, Zweden, Frankrijk en Duitsland halen in deze de slechtste scores. De grote uitdaging voor het beleid bestaat erin immigratie ook om te zetten in meer werkenden. Dit kan door als gastland immigratie meer te sturen in de richting van gewenste competenties. Ook tijdelijke migratie moet veel actiever worden aangewend, aldus de onderzoekers.
