Aanleiding om het dilemma beloning-bestraffing te bespreken, is een opvallende maatregel van het Britse postbedrijf Royal Mail. Werknemers zijn er gemiddeld 12 dagen per jaar ziek en de Royal Mail grijpt in. Werknemers die simpelweg op het werk verschijnen, krijgen een financiële vergoeding. Wie in een periode van vijf maanden niet door ziekte afwezig was mocht deelnemen aan een loterij van 34 auto’s.
Het initiatief lijkt origineel, maar roept ook ernstige vragen op. “Ik wil niet dat mensen met een gekwetste rug op het werk verschijnen”, zegt de HR-manager van een verhuisfirma. “En wat als hij of zij met een virus kampt? Het kan het hele bedrijf besmetten. Nee, met dit soort beloningen bewijs je de mensen geen dienst.”
De maatregel is bovenal paternalistisch. “Mensen willen voor een bedrijf werken als ze voelen dat ze gewaardeerd worden”, zegt een performance manager. “Bovendien is het de ultieme toegeving dat het lijnmanagement de zaken niet meer onder controle heeft, dat het de werknemer niet voldoende kan motiveren. Qua vernedering kan dat tellen.”
Wie niet zalven kan, moet slaan. Supermarktketen Tesco geeft wel een extra verlofdag aan wie altijd aanwezig is, maar betaalt geen loon voor de eerste drie dagen van afwezigheid (in het Verenigd Koninkrijk kan dat dus). Ook die aanpak kan op weinig goedkeuring rekenen. Hij beschaamt het vertrouwen van de staf in de werkgever en zet het personeel onder druk om ziek te komen werken. De straffende aanpak viseert, nog meer dan de belonende, de zieke werknemer. Het bedrijf gaat er met zo’n houding van uit dat de werknemer niet ziek is.
De discussiepartners kunnen enkel besluiten dat sturing van het ziekteverzuim door beloning of bestraffing averechtse effecten heeft. Goede HR-managers beseffen dat een hoog ziekteverzuim een symptoom is van dieperliggende problemen. die moet je eerst aanpakken.
