Iedereen weet dat het gevaarlijk is om te sms’en tijdens het rijden, toch doet de meerderheid het. De kennis is aanwezig, het gedrag blijft anders. “Het zijn gewoontes en daar hangen geen onmiddellijke consequenties aan vast”, stelt Julie Dirksen inleidend op de VOV Pitstop XL van het VOV Lerend Netwerk. Voor dat fenomeen wordt vaak verwezen naar de olifant en zijn berijder. De ruiter staat voor de ratio en kan beslissingen nemen op basis van potentiële gevolgen. De olifant staat voor het impulsieve, het ‘nu’ overheerst.
De berijder zal bijvoorbeeld verkiezen om meer te gaan sporten om energieker en gezonder te zijn, terwijl de olifant opteert voor een avond in de zetel voor de tv. “Wanneer er een conflict is tussen wat de berijder en de olifant een goed idee vindt, wint de olifant. Dat is immers de optie die in nú het aantrekkelijkst is”, vertelt de Amerikaanse leer- en opleidingsexpert.
Om uit te maken wat er moet veranderen, raadt Dirksen de ‘fototest’ aan: als ik een foto of video maak, wat zou ik dan zien? Wat zou iemand aan het doen zijn? Zo leer je de gedragingen op bijvoorbeeld de klantenafdeling en weet je op welk gedrag er gefocust moet worden.
Als je dat gedrag al trachtte te wijzigen, moet je een tweede vraag stellen: waar falen de coaches? De meeste medewerkers weten waarschijnlijk al dat ze zich beter anders gedragen, kennis is dus niet het probleem. Is de stimulans dan niet groot genoeg? Heeft het te maken met opportuniteiten en motivatie? Om die problematiek te benaderen, verwijst Dirksen naar het toegankelijke Com-B-model van Susan Michie (University College London), dat duidt op drie elementen die een invloed hebben op ons gedrag: fysieke en psychologische capaciteit, sociale opportuniteit, en reflectieve en automatische motivatie.
De sleutel om gedragsverandering succesvol door te voeren: concretiseer de ervaring. Werknemers uit de gezondheidssector moeten bijvoorbeeld vaak hun handen wassen. Of ze dit al dan niet doen, is niet merkbaar. Enkel de berijder (en niet de olifant) beseft dit dus. Om er een gewoonte van te maken (en dus ook de olifant te overtuigen), moet je de ervaring concreet maken. Laat de medewerkers uit de gezondheidszorg bijvoorbeeld eens deelnemen aan een experiment met verf op hun handen, zodat ze duidelijk zien waar ze de bacteriën verspreiden als ze hun handen niet tijdig wassen. “Het lijkt wel alsof we iets niet helemaal geloven tot we het echt ervaren.”
Nog belangrijker dan de grootte van de beloning, is de timing. Hoe verder een voor- of nadeel zich in de toekomst bevindt, hoe minder invloed het heeft. Stel dat je te weinig beweegt en je wil je conditie drastisch verbeteren. Slechts enkele keren gaan joggen, brengt niet meteen een grote ommekeer. Het is dan ook belangrijk om andere, kleinere voordelen als beloning te gaan beschouwen om vol te houden. Zie het lopen bijvoorbeeld als een ontspanningsmomentje in de buitenlucht, of als truc om de concentratie te boosten. Dat zijn wel vruchten die we onmiddellijk kunnen plukken.
VOV-Summerclass: ‘Instructional Design for Behavior Change’ met Julie Dirksen: voor zijn tweede Summerclass dit jaar op dinsdag 10 juli 2018 nodigt VOV Lerend Netwerk Julie Dirksen opnieuw uit. Deze keer heeft ze het over ‘instructional design’ en ‘behavior change’. Info en inschrijvingen: www.vov.be.
Wilt u het volledige artikel (een verslag van Lars De Decker en foto’s van Hendrik De Schrijver) lezen? Dat kan door lid te worden van HR Square. U ontvangt dan niet alleen het tijdschrift, maar hebt ook toegang tot de website met het hele archief én u geniet stevige prijsreducties op tal van hoogst interessante evenementen, ook op de HR Square Seminaries, HR Square Masterclass en HR Square Conference. Hoe wordt u lid? Ga naar www.hrsquare.be of contacteer Nathalie Dierickx, [email protected], 0474 97 07 43.
