Wie zelf bepaalt wanneer hij begint en ophoudt met werken, wordt daar niet vrolijker van aangezien men dan langer werkt dan men wil. Dat concludeert socioloog Patricia van Echtelt in haar promotieonderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Wanneer een bedrijf flexibel omgaat met werktijden verandert dat niets aan de hoeveelheid werk. Doordat de werknemers steeds meer worden afgerekend op resultaat, willen zij hun werk graag goed doen en zijn ze sneller geneigd onbetaald overuren te maken, concludeert de sociologe. Van Echtelt merkt op dat in veel bedrijven een soort ondernemerscultuur heerst. Taken worden uitgevoerd binnen projectteams, er wordt veel gewerkt met deadlines en de werknemers dragen een grote verantwoordelijkheid. Wat telt is het resultaat en daarop worden ze als werknemer ook afgerekend.
Voor werkgevers moet dit als muziek in de oren klinken. Dankzij de grote verantwoordelijkheid en – vaak uitgebreide – leermogelijkheden in het bedrijf zouden werknemers meer plezier in hun werk scheppen en daardoor gemotiveerd zijn om net dat beetje extra te doen. Toch gaat dit scenario niet helemaal op. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat in deze organisaties het werkplezier helemaal niet zo hoog ligt en dat dit dus zeker niet de reden is om lange werkdagen te presteren. Bovendien is overwerk hoe dan ook schadelijk voor (het welzijn van) werknemers.
Wat is dan wel het achterliggende motief? Van Echtelt noemt het “de tirannie van de kleine beslissingen”. Men neemt elke dag de ogenschijnlijk onschuldige beslissing nog even iets af te werken, maar de ene na de andere kleine beslissing bij elkaar levert een resultaat op waarvoor men eigenlijk helemaal niet had willen kiezen. Hetzelfde principe geldt voor personen die deeltijds werken, stelt Van Echtelt. Een deeltijdfunctie is in vele organisaties dan ook slechts een illusie. Al kiest een werknemer heel bewust voor meer vrije tijd in plaats van wat extra geld, hij ontkomt niet aan overwerken. De hoeveelheid werk blijft doorgaans namelijk dezelfde.
