Op het einde van de 19de eeuw maakte ‘scientific management’ opgang met boegbeelden als F.W. Taylor en Henri Fayol. Hun overtuiging: via taakspecialisatie en taakopdeling kan men enorme efficiëntie- en productiviteitswinsten boeken. Het werd een succesverhaal. Over de neveneffecten, zoals het verlies aan zingeving en zelfs vervreemding, bekommerde men zich toen niet al te zeer. Als verre uitloper bestaat vandaag nog het departement ‘Arbeidsorganisatie’ dat de ‘normuren’ van een taak bepaalt.
Vandaag kan je ook al met ‘wearables’ objectieve werknemersinformatie verwerven over, bijvoorbeeld, verplaatsingen, stress, gezond leven en gebruik van bedrijfsruimtes. Via deze directe metingen verkrijgen organisaties inzichten die veel betrouwbaarder zijn dan gegevens uit surveys. Wees echter meer dan ooit op uw hoede voor de valkuil van het té rationeel en té meetkundig willen benaderen van het menselijk gedrag.
Organisaties zijn in de eerste plaats een verzameling van uiteenlopende individuen, die in een soort interactief spel en tegen de achtergrond van de tijdgeest na verloop van tijd een bedrijfscultuur realiseren. Deze bedrijfscultuur kan zeer verschillend zijn van organisatie tot organisatie én evolueert (veelal traag). Universeel toepasbare recepten voor het sturen van organisatiegedrag vind je dus niet, hoogstens een aantal richtlijnen ter reflectie aangereikt vanuit meta-wetenschappelijk onderzoek.
Op zich is er niets mis met het feit dat de technologie ook in de HR-wereld haar intrede doet. Integendeel. Gebruik de mogelijkheden waar ze zinvol ingezet kunnen worden. Maar laat ons vooral niet vervallen in een blind vertrouwen in cijfers en metingen, en in het geloof in de universele toepassing van praktijken die in bepaalde contexten succesvol zijn. Een ganse generatie managementboeken leert ons dat ‘glory hunting’ (zoals Marc Buelens het noemt in ‘Bye Bye Management’) geen succes garandeert. Wat we vooral nodig hebben, zijn HR-professionals die met passie, creativiteit en empathie, maar ook met een grote dosis kennis van de bedrijfscultuur, gezond verstand én intuïtie, omgaan met de nieuwe technologische mogelijkheden. En in samenwerking met hun management een kritische noot durven laten horen wanneer zij andermaal louter op basis van cijfers dreigen te vervallen in een al te lineair denken als het om menselijk gedrag gaat.
