De digitalisering is vandaag doorgedrongen tot in álle uithoeken van onze organisaties. Jobs ondergaan grote veranderingen. Tegelijk zien we dat de Vlaamse werkloosheidsgraad is gedaald naar 5,2 procent, waardoor de ‘oorlog om talent’ en het toenemend aantal knelpuntberoepen snel weer het onderwerp van de dag zullen worden. We zien dat stilaan minder mensen vroegtijdig uit de arbeidsmarkt treden, al gaat het traag en zal het nodig zijn een tandje bij te steken in de jaren die komen.
Het goede nieuws wringt met een aantal andere cijfers. Zo bengelt ons land nog steeds achteraan als het gaat over de inspanningen die geleverd worden op vlak van opleiding. België scoort in vergelijking met de landen rondom ons, en al zeker met de Scandinavische landen, erg slecht als het gaat over de opleiding van werknemers. Bovendien zien we ook dat bijna 40 procent van de Belgische werknemers stress ervaart op het werk.
Nood aan dialoog
Dat is de context waarin we ons begin 2017 bevinden. Cruciale vragen voor HR zijn hoe onze organisaties voldoende medewerkers kunnen vinden én hoe we hen voor langere tijd kunnen behouden. Inzetbaarheid en flexibilisering zijn de sleutelwoorden.
Vanuit hun gedeelde verantwoordelijkheid voor duurzame inzetbaarheid moeten werknemers en werkgevers met elkaar spreken en overleggen, bijvoorbeeld over de competenties die binnen 10 jaar relevant zullen zijn. Nog te vaak zien we dat die dialoog ontbreekt. Spiegelonderzoek, waarbij we bij werknemers én werkgevers peilen naar het HR-beleid, toont dat werkgevers ervan overtuigd zijn een goed beleid te voeren, maar dat de werknemers dat niet zo ervaren. Ondernemingen gaan nog onvoldoende in dialoog om acties beter af te stemmen op de reële noden.
Gelijkaardige resultaten zien we op het vlak van flexibiliteit. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn óók werknemers vragende partij voor flexibiliteit op het vlak van tijd, plaats én zelfs verloning. Maar ondanks de gemeenschappelijke overtuiging dat flexibilisering een zegen kan zijn, wordt er vandaag te weinig naar gehandeld. Nog te vaak zitten we vast in de rigiditeit van collectieve afspraken en treden we te weinig in dialoog.
Iedereen witte raaf
Nog nooit zijn er zo veel jobs bijgekomen als vandaag. Om die allemaal ingevuld te krijgen, is het nodig dat we het beeld voor ogen houden dat elke werknemer een witte raaf is – niet de onvindbare witte raaf, maar de unieke vogel met eigen capaciteiten, kennis, competenties. Er is bij iedereen wel een hoek af, maar tegelijk heeft iedereen ook iets unieks te bieden waar de organisatie, als ze voldoende creativiteit aan de dag legt, mee vooruit kan.
Om al die witte raven aan boord te krijgen en te behouden, is het nodig rekening te houden met hun noden en wensen. Organisaties moeten af van de homogene meetsystemen, van het homogene performance management, en op basis van continue dialoog ruimte maken voor differentiëring. Die aanpak zorgt voor de nodige én gewenste flexibiliteit, die op zijn beurt bijdraagt aan de duurzame inzetbaarheid. Individuele afspraken zijn krachtiger dan wetten, ook al is de Wet Wendbaar Werkbaar Werk duidelijk een stap vooruit.
In plaats van zoals al te vaak gebeurt, te klagen over wetgeving – te laat! te weinig! – kunnen ondernemingen zélf het initiatief nemen en in dialoog met medewerkers regelingen uitwerken. Er is geen reden om te wachten.
■ De auteur, Chris Wuytens, is managing director van Acerta Consult. Hij schreef deze tekst als lid van de adviesraad van HR Square.
