Medewerkers die hun activiteiten zelf kritisch onder de loep durven te schuiven én die hun ontwikkeling afstemmen op de nieuwe vereisten, blijven beter inzetbaar.
Tot de gebruikelijke maatregelen om mensen langer inzetbaar te houden, behoren momenteel vooral functiewijziging en mobiliteit, training en opleiding. Die dragen volgens onderzoeker Felix Steemers echter nauwelijks of niet bij aan het behoud of de versterking van prestatievermogen.
“Niet iedereen pikt hetzelfde op uit z’n omgeving. Mensen roesten niet vast in een functie, maar in hun eigen denken. Er zijn mensen die zich veertig jaar lang prima kunnen ontwikkelen in één functie, en er zijn mensen die ondanks allerlei overplaatsingen naar andere functies op de oude voet verder gaan. Het allerbelangrijkst is dus of mensen flexibel kunnen denken”, beklemtoont Steemers.
In zijn boek ‘Blijvende inzetbaarheid in langere loopbanen’ (Sidestone Press), gebaseerd op zijn proefschrift, noemt de Nijmeegse psycholoog die eigenschap ‘cognitieve flexibiliteit’: die stelt mensen in staat om het nieuwe te herkennen en hun handelen daarnaar te richten. Dankzij cognitieve flexibiliteit kunnen medewerkers hun mentale bagage actueel en relevant houden.
Organisaties kunnen cognitieve flexibiliteit bevorderen. Steemers raadt aan om “een zekere gretigheid om nieuwe ontwikkelingen te begrijpen” te stimuleren “en medewerkers te laten meedenken met wat de chef onderhanden heeft.” Dat houdt het denken in beweging.
De werkgever of HR-manager moet medewerkers ook tijdig aanspreken op dreigend verlies van inzetbaarheid. Vooral in de middenfase van de loopbaan mag daarmee niet gewacht worden. Hij stipt tevens aan dat psychologen kunnen helpen daarbij: via ‘pit stops’ of ‘onderhoudsprogramma’s’, gericht op actualiteit en relevantie van de mentale bagage van medewerkers. Ruw samengevat: hou mensen enthousiast, op hun qui-vive en geef ze de ruimte om mee te denken.
Bron: Jobat, De Standaard, ‘Blijvende inzetbaarheid in langere loopbanen’ (Sidestone Press)
