Tal van werknemers beschikken over een firmawagen om hun functie uit te oefenen. Aangezien de meeste werknemers gebruik mogen maken van hun firmawagen voor privédoeleinden, maakt de firmawagen ook een belangrijk onderdeel uit van het loonpakket. Voor de werkgever betekent het ter beschikking stellen van een firmawagen echter een aanzienlijke kostenpost, reden waarom bepaalde werkgevers creatief zijn bij het bedenken van clausules om deze kosten enigszins te beperken. De vraag is alleen of deze ‘creatieve’ clausules wel geldig zijn.
Het arbeidshof te Brussel diende zicht uit te spreken over de (on)geldigheid van een clausule in een bedrijfswagenreglement volgens hetwelk de werknemer de firmawagen moet overnemen – met de bijhorende leasekosten – indien de werknemer zelf ontslag neemt.

Ontslag genomen

De werknemer had zelf zijn arbeidsovereenkomst opgezegd na een fikse discussie met zijn werkgever. De discussie werd nog op de spits gedreven toen de werkgever naar aanleiding van de eindafrekening diverse vergoedingen heeft ingehouden. Het belangrijkste bedrag werd ingehouden als ‘verbrekingsvergoeding’ voor de leaseovereenkomst van de firmawagen. De werkgever beriep zich daarbij op een clausule in het bedrijfswagenreglement, waarin stond dat de werknemer, als hij zelf ontslag neemt, gehouden is om de firmawagen over te nemen.
In dit geval had de werknemer geweigerd om de firmawagen over te nemen. Hij bracht de firmawagen terug naar de werkgever. Volgens de werkgever had de werknemer nagelaten om zijn verplichtingen te voldoen, reden waarom hij gehouden was om de kosten voor de verbreking van de leaseovereenkomst ten laste te nemen.
De werknemer ging hiermee niet akkoord en betwistte de geldigheid van de ingeroepen clausule uit het bedrijfswagenreglement. De werknemer merkte op dat deze clausule een beperking inhoudt van zijn rechten, zodat deze clausule niet rechtsgeldig is.

Vergeet Arbeidsovereenkomstenwet niet

Het arbeidshof te Brussel volgde de stelling van de werknemer. Het hof verduidelijkte dat een bedrijfswagen een hulpmiddel is dat door de werkgever wordt ter beschikking gesteld om de arbeidsovereenkomst uit te voeren. Bijgevolg is de werknemer gehouden om de firmawagen onverwijld terug te geven aan de werkgever op het einde van de arbeidsovereenkomst. Eens de werknemer dit heeft gedaan, heeft hij zijn wettelijke verplichtingen vervuld.
Een clausule (in de arbeidsovereenkomst, het bedrijfswagenreglement en dergelijke) die de werknemer daarbovenop verplicht om de leaseovereenkomst over te nemen of om de kosten voor de beëindiging van de leaseovereenkomst ten laste te nemen, houdt een verzwaring in van de verplichtingen van de werknemer. Een dergelijke clausule is ongeldig (op grond van artikel 6 van de Arbeidsovereenkomstenwet), aldus het Hof. De vordering van de werkgever werd dan ook afgewezen.

Arbeidshof Brussel, 19 december 2008, 3de Kamer, A.R. nr. 49.175, onuitg.