Sinds enkele politici, werkgevers, vakbondsafgevaardigden en onderwijsprofessionals eind vorige week samen met koning Filip naar Duitsland trokken om er voorgelicht te worden over het duaal leren, is het systeem ook in Vlaanderen voer voor adviezen én discussies. De Sociaaleconomische Raad van Vlaanderen (SERV) laat alvast weten positief te staan tegenover het idee om het stelsel van leren en werken voor jongeren te vernieuwen en te versterken. Toch gaat de SERV, zelf nochtans het orgaan dat Vlaamse werkgevers en werknemers samenbrengt voor overleg en advies, ook al meteen in tegen een standpunt van de regering en de vakbonden. In die kringen wordt duaal leren (ook wel werkend leren of lerend werken genoemd) gezien als een stelsel dat pas vanaf het vijfde jaar in het middelbaar onderwijs aangewend kan worden. De SERV vindt echter dat de focus niet alleen op leerplichtige jongeren in de derde graad mag liggen, maar op de volledige doelgroep van 15 tot zowat 25 jaar.
De Vlaamse Onderwijsraad (VLOR) treedt de SERV alvast bij. De raad pleit ervoor om het systeem toe te laten voor leerlingen die daar rijp voor zijn, zodra ze de leeftijd voor deeltijdse leerplicht bereikt hebben (15 tot 16 jaar).
Ook voor sterke leerlingen
Bovendien wijst de VLOR erop dat het systeem niet gezien mag worden als laatste reddingsboei om jongeren die schoolmoe zijn, alsnog binnen het (deeltijds) onderwijs te houden. VLOR-voorzitter Harry Martens heeft het over “een gelijkwaardige leerweg voor alle arbeidsmarktgerichte opleidingen.”
Martens wil dat het systeem veel ruimer gaat en ook toegankelijk wordt voor sterke leerlingen. Op die manier zou duaal leren ongetwijfeld ook een beter imago krijgen, zoals in Duitsland.
Bij de SERV vinden we dezelfde klemtoon. Voorzitter Caroline Copers: “Alle jongeren tussen 15 en 25 die gemotiveerd zijn en over voldoende competenties beschikken om leren en werken te combineren, moeten de kans krijgen al lerend werkervaring op te doen. Daarnaast moeten ook niet-arbeidsmarktrijpe jongeren gelijktijdig een volwaardig passend onderwijsaanbod krijgen, zodat ook zij, eens zij hier klaar voor zijn, kunnen aansluiten bij het duaal leren.”
Nood aan neutrale screening en toeleiding
Een kwalitatieve, neutrale screening en toeleiding zijn erg belangrijk, vindt de SERV. Dat vergt de nodige begeleiding tijdens het hele onderwijs: “De eigenlijke stap naar duaal leren is niet alleen gebaseerd op een advies van de klassenraad, maar ook op kennis van deze leerweg bij de leerling/cursist, de resultaten van een (sectorale) screening (bijvoorbeeld door de VDAB) en een goed uitgewerkte sollicitatieprocedure.”
De SERV hamert erop dat onderwijs en bedrijven samen de duale leerweg uitbouwen. Wat er niet bij verteld wordt, maar beslist de achtergrond van deze opmerking uitmaakt, is het vaak nog grote wantrouwen tussen onderwijs en bedrijven. De ene verwijt de andere dat hij wil domineren, alles in het teken van het bedrijfsleven wil plaatsen of juist niet.
De SERV dringt nu aan om partnerschappen voor duaal leren aan te gaan én bij voorkeur sectoraal te organiseren: “De sectoren hebben immers een lange traditie in het ondersteunen van leren en werken, en zijn dan ook de belangrijkste partner in het nieuwe stelsel. Ook vraagt de SERV een duidelijke toewijzing van opdrachten en verantwoordelijkheden aan alle betrokkenen en een verdere uitklaring van de regieopdracht van Syntra Vlaanderen.”
Garanties voor een effectieve en kwalitatieve werkplek
In de conceptnota ‘Duaal leren’ garandeert de Vlaamse regering een effectieve werkplek voor de leerlingen en cursisten die deze leerweg kiezen. Hoe dit daadwerkelijk gerealiseerd zal en kan worden, is echter niet zo duidelijk. Ondernemingen organiseren immers niet alleen werkervaringsplaatsen voor duaal leren, maar ook voor stages in het voltijds onderwijs en voor werkzoekenden.
Een cruciaal aspect is het statuut. Volgens de SERV moet het statuut van duaal leren volgens het Koninklijk Besluit van 29 juni 2014 ingevuld worden. Ondertussen raakte alvast ook bekend dat de bouwsector zich kandidaat gesteld heeft om een voorbeeldproject van duaal leren op te zetten.
Bron: De Standaard (standaard.be), De Sociaaleconomische Raad van Vlaanderen (serv.be), De Vlaamse Onderwijsraad (vlor.be)
