Wenst u anderen ook een ‘gezond en gelukkig nieuw jaar’? Wel, het is nodig. In 2023 waren Belgische medewerkers bijna 10 procent van de werktijd afwezig door ziekte. Zowel het middellang ziekteverzuim van meer dan één maand, als het langdurig verzuim van meer dan één jaar bereikten in 2023 een nieuwe recordhoogte. Ook het kort ziekteverzuim (minder dan één maand) lag vorig jaar hoger dan tijdens de coronaperiode, maar lager dan in 2022.
Jaar na jaar neemt het langdurig ziekteverzuim van meer dan één jaar toe in ons land, tot een recordhoogte van 3,76 procent in 2023. Ook het middellang verzuim tussen één maand en één jaar lag met 2,45 procent nooit eerder zo hoog, zo blijkt uit een analyse van Attentia. Al loopt die stijging minder gestaag, door een tijdelijke daling in 2020.
Op de langere termijn bekeken, neemt ook het kort ziekteverzuim (minder dan één maand) toe. Het cijfer lag het voorbije jaar weliswaar lager (3,53 procent) dan in 2022 (3,82 procent). Maar toen ging het om een éénmalige piek. In de coronajaren 2020 en 2021 lag het kortverzuim dan weer lager dan de globale tendens, op respectievelijk 3,15 procent en 3,25 procent.
Langdurig ziekteverzuim bij vrouwen dubbel zo hoog
Bij vrouwen ligt het langdurig ziekteverzuim dubbel zo hoog als bij mannen. Bij vrouwen is het verzuim van langer dan één jaar in 2022 en 2023 bijzonder sterk toegenomen. Ging het in 2021 nog om 4,67 procent, dan was dat in 2022 al 5,62 procent en vorig jaar zelfs 5,9 procent. Dat steekt af ten opzichte van 2,65 procent langdurig verzuim bij mannelijke medewerkers.
Ook het verzuim tussen één maand en één jaar nam bij vrouwen toe van 2,66 procent in 2021 tot 2,92 procent in 2022 en 3,18 procent in 2023, ten opzichte van 2,07 procent bij mannen in 2023.
Op het vlak van kort ziekteverzuim zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen een pak kleiner.
Edelhart Kempeneers, Medisch Directeur bij Attentia: “Nog steeds nemen vrouwen vaker dan mannen naast het werk ook de zorg thuis op zich; denk maar aan zorg voor de kinderen, het huishouden of mantelzorg. Ook is er nog veel niet geweten over klachten gerelateerd aan de menopauze, wat vaak miskend wordt als burn-out.”
Hoger verzuim bij ouderen en bij arbeiders
Het langdurig ziekteverzuim neemt ook toe naarmate medewerkers ouder worden. Van 0,39 procent bij twintigers en 1,47 procent bij dertigers, naar 3,09 procent bij veertigers, 6,02 procent bij vijftigers en zelfs 12,22 procent bij zestigers. Het kort ziekteverzuim neemt dan weer licht af met de leeftijd. Het middellange verzuim is het grootst bij medewerkers tussen 50 en 59 jaar oud.
Nog opvallend is dat het ziekteverzuim bij arbeiders een pak hoger ligt dan bij bedienden: 6,28 procent langdurig ziekteverzuim bij arbeiders, ten opzichte van 2,6 procent bij bedienden. Dr. Kempeneers: “Bedienden doen over het algemeen fysiek minder belastend werk en hebben bovendien meer mogelijkheden om flexibel te werken, of om thuis te werken als ze zich wat minder goed voelen, maar niet echt ziek zijn.”
Inzetten op preventie en communicatie
Waar die stijging vandaan komt? Dr. Kempeneers zit een aantal onderling verbonden factoren. “Er is de toenemende werkdruk met hoge verwachtingen en strakke deadlines. Dit wordt nog versterkt door de groeiende nadruk op individuele prestaties en productiviteit, vaak ten koste van het persoonlijk welzijn. Bovendien draagt de snelle technologische vooruitgang bij aan een ‘altijd bereikbaar’ cultuur. Maar er is ook een groeiend bewustzijn rond geestelijke gezondheid, waardoor medewerkers eerder geneigd zijn om ziekteverlof te nemen voor psychologische klachten.”
Hoe langer de afwezigheid, hoe kleiner de kans dat de medewerkers met succes weer aan het werk kan bij zijn oorspronkelijke werkgever. En hoe hoger de directe en indirecte kosten voor zowel werkgever als werknemer oplopen, zegt Dr. Kempeneers: “Bedrijven maken dus best werk van een preventief verzuimbeleid, met duidelijke procedures en afspraken, maar ook rollen en verantwoordelijkheden. Ik pleit ook voor open en transparante communicatie. Over het beleid, maar zeker ook in het kader van re-integratie. Het is een misvatting dat medewerkers die ziek thuis zitten, vooral niet gestoord mogen worden. Op een gepaste manier contact houden, is net cruciaal om langdurig zieke medewerkers opnieuw en met succes aan de slag te krijgen.”
LEES MEER OP HRSQUARE.BE
- Junior medewerkers sneller geneigd te vertrekken door gebrekkige onboarding
- Bankgiften van bestuurders-aandeelhouders aan werknemers zijn geen loon
- Aangepast werk niet mogelijk bij 4 op de 10 ondernemingen
- Jan Van Raes (UZ Brussel): “Zorg eerst dat de harde HR in orde is, de rest volgt daarna wel”
- Cumul tussen schadevergoeding wegens discriminatie en moederschapsbescherming: het is mogelijk!
