Een scholingsbeding is een beding waarbij de werknemer, die gedurende de uitvoering van de arbeidsovereenkomst een opleiding of vorming volgt op kosten van de werkgever, zich ertoe verbindt om (een deel van) de kosten van de vorming terug te betalen indien hij de onderneming verlaat voor het einde van de overeengekomen periode.
De Arbeidsovereenkomstenwet voorziet echter in een aantal (strikte) voorwaarden voor de geldigheid van een scholingsbeding. Eén van deze voorwaarden houdt in dat het beding alleen kan gelden voor ‘specifieke vormingen die toelaten om nieuwe professionele competenties te verwerven die desgevallend ook buiten de onderneming kunnen gevaloriseerd worden’.
“Professionele vaardigheden niet uitgebreid”
De interpretatie van deze – nogal vaag geformuleerde – voorwaarde komt toe aan de arbeidshoven en –rechtbanken, wat in de praktijk soms leidt tot uiteenlopende uitspraken. Dit blijkt ook uit een arrest van het arbeidshof te Brussel op 26 juni 2009.
In deze zaak was een werknemer bij zijn indiensttreding een scholingsbeding overeengekomen met zijn werkgever. De werknemer wilde immers op kosten van zijn werkgever een praktijkgerichte cursus informatica volgen. Toen de werknemer (vóór het einde van de overeengekomen periode) ontslag had genomen, vorderde de werkgever de terugbetaling van de kosten van de cursus.
De werknemer weigerde echter om de kosten terug te betalen en argumenteerde dat de gevolgde cursus ‘zijn professionele vaardigheden niet had uitgebreid’, omdat hij al over een universitair diploma in de informatica beschikte en ook docent was geweest in een hogeschool.
“Essentiële ontwikkelingen”
In eerste aanleg kreeg de werknemer gelijk. Het scholingsbeding werd ongeldig verklaard en de vordering van de werkgever werd afgewezen. In navolging van het hoger beroep van de werkgever bekeek het arbeidshof te Brussel de zaak opnieuw.
Het arbeidshof volgde de redenering van de werknemer echter niet. Volgens het arbeidshof was de gevolgde cursus erop gericht om de deelnemers bij te scholen op het vlak van de meest recente ontwikkelingen, wat zeker op het gebied van informatica essentieel is. De professionele competenties van de werknemer zouden hierdoor dus wel degelijk uitgebreid worden.
Het feit dat de werknemer al over een universitair diploma beschikte en zelfs docent aan een hogeschool was geweest, deed hieraan geen afbreuk. Zowel het diploma als zijn docentschap hadden, aldus het arbeidshof, vooral betrekking op de theoretische kant van de zaak. Tot dit besluit kwam het arbeidshof na studie van een gedetailleerde beschrijving van de gevolgde opleiding.
“Meerwaarde voor werknemer, zijn marktwaarde en werkgever”
Het hof merkte tevens op dat de betrokken werknemer bij het overeenkomen van het scholingsbeding zelf uitdrukkelijk had erkend dat de betrokken vorming ‘een meerwaarde zou meebrengen voor de werknemer, zijn marktwaarde en ook voor de werkgever’. Het arbeidshof te Brussel kwam dus tot het besluit dat het scholingsbeding wél geldig is en dat de werknemer bijgevolg de kosten van de cursus moest terugbetalen aan zijn voormalige werkgever.
Dit arrest toont aan dat niet alle discussies van de baan werden geveegd door de (nog relatief recente) wettelijke regeling rond het scholingsbeding. Voor elke zaak zal dus zeer concreet moeten worden nagegaan of de vorming, die de werknemer op kosten van zijn werkgever heeft genoten, hem of haar toelaat ‘nieuwe professionele competenties te verwerven’.
Arbeidshof Brussel, 26 juni 2009, AR 50.884, onuitg.
