Jobontevredenheid, een lage betrokkenheid, stress en burn-out worden doorgaans gekoppeld aan een verhoogde werkdruk, maar ook aan het feit dat sommige jobs steeds routineuzer worden. Denk maar aan orderpikkers bij bijvoorbeeld Amazon die voortdurend in de gaten worden gehouden.

Onderzoekers Sharon K. Parker (professor of Management, Curtin University, Australië), Daniela Andrei (research fellow, Curtin University) en Anja Van den Broeck (professor aan het departement Werk en Organisatiepsychologie, KU Leuven) verwijzen naar de manier waarop jobs ontworpen zijn. Werkontwerp of ‘work design’ staat voor het soort taken, hoe die georganiseerd zijn, activiteiten en verantwoordelijkheden die een job inhouden. Vanuit een psychologisch perspectief betogen de onderzoekers dat er sprake is van een goed ontworpen job als werknemers interessante taken krijgen, enige mate van autonomie hebben, sociaal contact met collega’s mogelijk is en redelijke taakvereisten (zoals een redelijke werklast en duidelijke verantwoordelijkheden) gesteld zijn.

De voordelen van een goed ontworpen job zijn legio: jobtevredenheid, engagement, evenwichtig werk-privé, minder stress, beter welzijn. Dat komt ook de organisatie ten goede: tevreden en betrokken werknemers zijn productiever en innovatiever.

Saaie job nog saaier maken

De drie onderzoekers voerden twee studies uit om na te gaan waarom veel jobs nog steeds saai en routineus zijn. Uit vroeger onderzoek blijkt dat als studenten management een takenpakket voor iemand anders moeten samenstellen ze de neiging hebben saaie en repetitieve taken te bundelen. Vanuit de veronderstelling dat dit veel efficiënter is.

In een eerste onderzoek gingen ze na of HR-professionals (organisatiepsychologen, veiligheidsmanagers en preventieadviseurs) er ook zo over denken. Hun opdracht was van een halftijdse administratieve job, die alleen bestond uit het maken van fotocopieën en het klasseren van documenten, een voltijdse job te maken door het takenpakket uit te breiden. Daarbij konden ze kiezen uit een lijst van extra taken waarvoor de betrokken persoon over de nodige competenties beschikte.

Wat bleek? Bijna de helft (45 procent) breidde het takenpakket uit zodat de job zo mogelijk nog saaier en repetitiever was dan voorheen door er enkel nog meer kopieer- en klasseerwerk aan toe te voegen. Terwijl ze ook hadden kunnen kiezen uit bijvoorbeeld receptiewerk.

Fout van werknemer

In een tweede onderzoek kregen de deelnemers een aantal scenario’s over prestatieproblemen van werknemers. Zoals een orderpikker die de helft van de tijd haar deadlines niet behaalde. In elk scenario was het duidelijk dat het werk slecht georganiseerd was. Vervolgens werd de deelnemers gevraagd mogelijke oplossingen voor de prestatieproblemen te beoordelen op hun effectiviteit.

Hoewel meerdere deelnemers wezen op de het slechte werkontwerp en voorstellen deden om deze te verbeteren, schoof een groot aantal managers de schuld in de schoenen van de medewerker. Meer dan tweederde van de deelnemers stelden bijkomende training en opleiding voor. Een derde opperde dat de medewerker iets moest doen aan zijn fysieke conditie en een kwart dreigde met een loonverlaging als de medewerker de deadlines niet haalde.

Conclusie

“Managers kunnen het werk zo ontwerpen dat het motiverend, betekenisvol en stressvrij is. Maar uit ons onderzoek lijkt het alsof managers een natuurlijke neiging hebben om slechte functies voor hun medewerkers te ontwerpen. Zij zijn bovendien geneigd prestatieproblemen in de schoenen te schuiven van de betrokken medewerker, gelet op hun voorkeur voor maatregelen die zich richten tot de medewerker en niet tot het beter ontwerpen van het werk”, besluiten de onderzoekers.

Tot slot geven ze enkele tips.

• Erken het belang van goed ontworpen jobs, vanuit elk standpunt. Nu wordt nog te vaak vanuit een procestechnische of organisatorische uitgangspunt naar werkontwerp gekeken (bijvoorbeeld door het introduceren van lean principes).
• Train managers en maak hen bewust van de impact die ze hebben bij het ontwerpen van jobs.
• Kijk bij prestatieproblemen ook naar het werkontwerp.
• Vermijd een vicieuze cirkel: uit het onderzoek blijkt dat managers die de meest saaie jobs ontwerpen, zelf een job hebben met weinig autonomie…

Bron: Harvard Business Review