Quo vadis betekent ‘waar gaan we naartoe?’ Marc Segers verklaart de titelkeuze: “Sommigen denken dat we met functiedifferentiatie terug naar af willen. Men denkt daarbij aan de niveaus die we ooit in een ver verleden hanteerden zoals hulpverpleegkundigen, ziekenhuisassistenten, gediplomeerd en gegradueerd verpleegkundigen. Functiedifferentiatie is echter geen oude wijn in nieuwe zakken, integendeel.”
Eerst en vooral wijst Segers op het verschil tussen functiedifferentiatie en taakuitzuivering. “Dat laatste houdt in: wat moet wel en wat niet door verpleegkundigen worden gedaan? Nu kunnen verpleegkundigen bijna uitsluitend een hiërarchische carrière opbouwen. Er zijn veel verpleegkundigen, enkele hoofdverpleegkundigen, nog minder middenkaderleden en één directeur, en dat is het. Kunnen we verpleegkundigen dan niet beter een klinische carrière laten maken? Klinisch zijn er meer mogelijkheden door professionele ontwikkeling, onderzoek of specialisatie indien verpleegkundigen daar ruimte voor krijgen. Is dit nuttig, waarvoor en voor wie? Wat brengt dat bij voor alle betrokken partijen: de verpleegkundige, de zorg, de patiënt en het ziekenhuis? Hoe past die denkpiste binnen rekrutering en retentie, en wat betekent het naar verloning? Maar ook, welk spanningsveld is er naar de hiërarchische lijn?”
Met terug naar af verwijst Segers eveneens naar de situatie waarbij er aan het bed van de patiënt verschillende personen kwamen die verschillende taken voor hun rekening namen. Wat stelt hij daarvoor in de plaats? “Nu zeggen we: hoe kunnen al die personen op een geïntegreerde manier samenwerken in het belang van de patiënt? Hoe vindt iedereen daarin zijn rol, zonder dat we teruggaan naar die taakverdeling van vroeger? Ik verwijs daarbij naar de toestand van pakweg 30 jaar geleden: de ziekenhuisassistente mocht na twee jaar secundair beroepsonderwijs iets minder doen dan de A2-verpleegkundige, die iets minder mocht doen dan de gegradueerde. Daarmee zat er in de samenstelling van de equipes een vorm van logica ingebouwd, maar men is daarvan teruggekomen. We hebben goed opgeleide competente verpleegkundigen nodig met daarnaast andere functies zoals hulpverpleegkundigen, brancardiers of een afdelingssecretaresse die sommige taken van die verpleegkundigen overnemen. Dat is dan die taakuitzuivering. Maar nu is de vraag: als die taken wegvallen, hoe kunnen we dan puur naar de zorg verpleegkundigen differentiëren? Wat zijn precies de rollen van verpleegkundig specialisten of nurse practitioners, wat is de overlapping met het medische en hoe past dit in het geheel? Nog andere belangrijke zaken hangen daar immers mee samen, zoals het aspect kwaliteit, (patiënten)veiligheid en verantwoordelijkheid. En wat is het effect daarvan op de opleidingen, de hiërarchische structuur en de verloning?”
Heel veel vragen, maar krijgen de seminariedeelnemers daarop ook concrete antwoorden? “Alleszins. Ik geef aan hoe wij daarmee omgaan in de praktijk, met functie-omschrijvingen, competentieprofielen en een schema dat ik hanteer als voorbeeld hoe dit alles in elkaar kan passen”, aldus Marc Segers.
