Om bedrijven te ondersteunen tijdens de coronacrisis, versoepelde de federale regering het systeem van de tijdelijke werkloosheid. Daarvan werd in maart en april in grote mate gebruik gemaakt. In april waren volgens de meest recente cijfers 1.163.000 Belgen tijdelijk werkloos, meer dan een kwart (28 procent) van de totale werkende bevolking. De studie is gebaseerd op de gegevens van 927.000 werknemers, of ruim 80 procent van het totale aantal tijdelijk werklozen.

Twee gezichten

Enkele grote sectoren springen er in absolute cijfers bovenuit: beveiliging en reiniging (104.431), bouw (102.430), detail- en groothandel (93.114 en 72.143) en horeca (68.338). In april zijn bijna de helft (47 procent) van alle tijdelijke werklozen waarop de analyses zijn gebaseerd te vinden in deze vijf sectoren.
Een analyse van de relatieve cijfers – het aandeel tijdelijke werklozen ten opzichte van de totale tewerkstelling – levert een ander beeld op. Dan komen heel wat andere sectoren meer naar voor, met bovenaan de autoassemblage en de luchtvaart. Deze sectoren ondergingen met meer dan 70 procent van hun totale aantal werknemers op tijdelijke werkloosheid een nog grotere impact. Ook enkele kleinere industriesectoren scoren erg hoog op het gebruik van tijdelijke werkloosheid.
Binnen de commerciële dienstverlening vallen onder meer de reissector (67,7 procent) en de handel en reparatie van motorvoertuigen (67,5 procent) op. Bij de niet-commerciële diensten was er hoge tijdelijke werkloosheid in de culturele (65,4 procent) en recreatieve sectoren (46 procent).

Herstel?

In welke mate zullen deze sectoren herstellen van de economische klappen die het coronavirus heeft uitgedeeld? Daarvoor kijken de onderzoekers onder meer naar de dynamiek binnen een sector. Hoofdauteur Ludo Struyven (HIVA – Onderzoeksgroep Onderwijs en Arbeidsmarkt) ziet een crisis met twee gezichten: “Grote sectoren zoals horeca en handel worden gekenmerkt door een grote dynamiek, ook in economisch goede tijden. Er is een grote in- en uitstroom van werknemers en een hoger aantal startende en stoppende ondernemingen. Deze sectoren hebben onmiddellijk een grote impact van de lockdown ondervonden, maar hebben het potentieel om snel te herstellen. Als de binnenlandse vraag en het consumentenvertrouwen op peil blijft, dan zullen deze sectoren heropleven.
In de meer klassieke industrie is het een ander verhaal. Deze sectoren zijn veel meer afhankelijk van export, de aanlevering van goederen en het internationaal economisch klimaat. De lockdown is dan wel voorbij, maar de gevolgen ervan zullen in deze sectoren langer blijven nazinderen.”

Jongeren de dupe

Naast de verschillende sectoren analyseerden de onderzoekers ook het profiel van de werknemers actief in de zwaarst getroffen sectoren. Daar springt de kwetsbare positie van jongeren in het oog. “De meeste nieuwe aanwervingen zijn jongeren. Het zijn echter vaak die nieuwe werkkrachten die eerst moeten vertrekken als een bedrijf in moeilijkheden komt”, zegt professor Struyven. “Als daarnaast het aantal vacatures daalt, dan maken jongeren ook minder kans op een nieuwe job. Zo krijgen ze een dubbele klap van deze crisis.
Bij klassieke economische werkloosheid zijn doorgaans arbeiders de voornaamste slachtoffers. De toepassing van tijdelijke werkloosheid als gevolg van de coronacrisis treft daarentegen een heel divers publiek: man en vrouw, arbeiders en bedienden, laag- en hooggeschoolden.”