Dat blijkt uit onderzoek van de KU Leuven in opdracht van de Vlaamse overheid. Het onderzoek vond plaats via een online-enquête in 13 ziekenhuizen en 14 woonzorgcentra. In totaal vulden 5141 artsen, verpleeg- en zorgkundigen, vroedvrouwen en ander medisch personeel de enquête volledig in. Daarnaast werden ook praktische knelpunten in kaart gebracht via interviews met griepcoördinatoren.
In de ziekenhuizen liet slechts 40 procent zich inenten tegen de griep, in de rusthuizen was dit amper 45 procent. Nochtans bevelen de Wereldgezondheidsorganisatie en de Hoge Gezondheidsraad in België griepvaccinatie aan voor zorgpersoneel omdat zij in nauw contact staan met de risicogroepen voor griep: zwangere vrouwen, ouderen en chronisch zieken. Door zich te laten vaccineren, kan een zorgverlener vermijden griep over te dragen naar zijn patiënt.
Misverstanden en mythes
De overgrote meerderheid van de deelnemers aan het onderzoek (90 procent) vinden het belangrijk dat gezondheidswerkers patiënten niet besmetten. Zichzelf, de patiënten of familie beschermen is dan ook de belangrijkste reden om zich te laten vaccineren, zowel in de ziekenhuizen als in de woonzorgcentra.
Ongeveer een derde denkt terecht dat de griep gevaarlijk kan zijn of heeft ooit zelf griep doorgemaakt.
Verzorgverleners die zich niet laten inenten, denken anders over het griepvaccin en de eigen besmettelijkheid dan wie zich wel laat inenten.
Gezondheidswerkers die zich niet laten vaccineren, geloven minder in de werking en het nut van de eigen griepvaccinatie om patiënten te beschermen tegen griep. Slechts 20 tot 30 procent van deze groep vindt dat het griepvaccin een zekerheid geeft om zichzelf of anderen te beschermen. Bij de gevaccineerde groep ligt dit percentage 2,5 tot 3 keer hoger.
Daarnaast schatten ze het eigen risico op blootstelling aan griep en hun rol in de verspreiding ervan lager in, in vergelijking met gevaccineerde gezondheidswerkers.
Ook blijken er hardnekkige mythes en vooroordelen over het griepvaccin te leven (griep is niet gevaarlijk, vaccins verzwakken de natuurlijke afweer). Vooral de foutieve stelling ‘ik krijg griep van het griepvaccin’ werd vaak aangeduid (40 procent) door niet-gevaccineerden. In de woonzorgcentra leven deze foute veronderstellingen meer dan in de ziekenhuizen.
Hoe overtuigen?
De helft van de deelnemers binnen de ziekenhuizen en ongeveer 44 procent binnen de woonzorgcentra zou zich gemakkelijker laten vaccineren als het griepvaccin op een geschikt moment of op de dienst zou worden gegeven.
De helft van de deelnemers vindt ook dat een aanbeveling voor griepvaccinatie gegeven vanuit een leidinggevende een doorslaggevende rol zou spelen in het opvolgen van de aanbeveling.
Uit de diepte-interviews komen een aantal goede praktijken naar voren. Zorginstellingen die de drempel tot vaccinatie laag houden (bijvoorbeeld een prikteam dat op de dienst langsgaat of vaccins aanbieden tijdens het medisch onderzoek), en intensief communiceren over griep en griepvaccinatie bereiken een hogere vaccinatiegraad bij hun personeel.
Het lijkt belangrijk dat personeel in voorbeeldfuncties (zoals directie, artsen, hoofdverpleegkundigen) de griepvaccinatiecampagne ondersteunt. In de woonzorgcentra was het opvallend dat vooral persoonlijke communicatie een grote rol speelt in het bereiken van een hogere vaccinatiegraad.
Geen verplichting
De Vlaamse overheid wil dat aantal tegen 2020 verhogen tot 80 procent. Een verplichting komt er echter niet, ook al heeft die in de VS haar nut bewezen. Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen bereidt nieuwe campagnes voor, en een draaiboek met tips voor rust- en ziekenhuizen.
De vorige vaccinatiecampagne van de Vlaamse overheid heeft ongeveer 1 op de 10 personeelsleden overtuigd om zich te laten vaccineren.
Bron: Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid/De Standaard
