In de geest van corporate governance willen aandeelhouders meetbare cijfers zien over de succesfactoren van hun onderneming. PricewaterhouseCoopers stelde daarom nieuwe maatstaven op die aangepast zijn aan de sleutelfuncties van de toekomst, zoals het beheer van talent, innoverend vermogen en engagement. Nieuwe indices zijn dan bijvoorbeeld het aantal ideeën dat een medewerker lanceert of de uitstroom van talentvol personeel.
Het HR-departement zal de tendens naar transparantie niet kunnen ontlopen. Het moet stilaan concrete resultaten kunnen voorleggen. Saratoga speelt in op die vraag. Dit instituut is gespecialiseerd in maatstaven voor menselijk kapitaal en behoort sinds 2003 tot de groep PricewaterhouseCoopers. Saratoga stelde een white paper op met de sleuteltrends in HRM en hoe ze te meten. Daarin staan een update van gekende standaarden en een overzicht van meetinstrumenten die aangepast zijn aan nieuwe ontwikkelingen.
Het beheer van talent, innoverend vermogen en engagement is een van de nieuwe succesfactoren van een onderneming. Saratoga geeft voorbeelden om die factoren te meten: hoeveel getalenteerde medewerkers verlaten het bedrijf, hoe hoog ligt het aantal universitairen tegenover het totaal personeelsbestand, hoeveel ideeën lanceren de nieuwe medewerkers?
Het valt PwC en Saratoga op dat de organisaties met veel ruimte voor opleiding hun talenten het best beheren. De terugval van de gemiddelde opleiding per werknemer is daarom alarmerend. Een Europese medewerker genoot 25,8 uur opleiding in 2001. In 2003 was dat nog 23,9 uur.
Bestudeert Saratoga de meer klassieke maatstaven, dan stoot het op enkele opvallende evoluties. De omzet per werknemer stijgt in de VS (18% sinds 2001) bijvoorbeeld sterker dan in Europa (11,3%). De Amerikaanse ondernemingen lijken beter in te spelen op veranderingen. Een andere trend is de toename van uitbesteding en delokalisatie. Uitbesteding steeg in 2003 in Europa met 50%. Niet alleen administratieve functies zoals callcenters delokaliseren, ook andere operationele activiteiten zijn aan de beurt.
Het aantal personeelsleden per voltijdse HR-medewerker neemt toe. De werkdruk stijgt of de efficiëntie verhoogt. In 2003 stonden tegenover één HR-professional 90 werknemers, in 2001 waren dat er 88 (+ 2,3%). Toch is het personeelsdepartement duurder geworden, met een kostenstijging van 2,5% op twee jaar. De verklaring ligt mogelijk in de sterke groei van het aantal HR-verantwoordelijken en -managers (+ 8,8%). PwC besluit dat de efficiëntie van de ‘gewone’ HR-medewerkers dus wel stijgt.
Voorts worden organisaties door aandeelhouders meer en meer afgerekend op hoe sociaal ze zijn. Saratoga ontwikkelde maatstaven om het evenwicht tussen leven en werken, de diversiteit van het personeel en de investering in sociale en ecologische projecten te meten. De diversiteit van het personeel komt ook meer onder de aandacht, zeker in de VS. In Europa gaat het vooral over de man-vrouwverhouding op de werkvloer. Het totale aantal tewerkgestelde vrouwen blijft sinds 2001 stabiel op ongeveer 39%. Het aantal vrouwelijke managers daalde met 1,9% tot 24,6%. In kaderposities daalde het aantal vrouwen van 33,6 naar 29,3%. Een mogelijke verklaring is dat vrouwen een specifieke functie krijgen binnen een bedrijf, waar mannen als ‘generalisten’ werken. Dit maakt hun positie kwetsbaar in tijden van reorganisatie.
