De SERV – STV Innovatie en Arbeid onderzocht op basis van beschikbare gegevens uit de ‘werkbaarheidsmonitor’ of er een verband bestaat tussen nachtwerk en ploegenarbeid enerzijds en werkstress anderzijds en of het professioneel plannen van dienstroosters hierbij een rol speelt.
Nachtwerkers rapporteren inderdaad meer werkstress (31,8% van hen, tegenover 27,9% van de werknemers die niet ’s nachts werken). Ook ploegenwerkers melden vaker werkstress (30,4% tegenover 28,1% van de werknemers met vaste dagdienst).
STV – Innovatie en Arbeid signaleert tegelijk dat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een goed dienstroosterbeleid veel fysieke en psychische klachten kan voorkomen. “Professioneel plannen van uurroosters veronderstelt dat men een zekere regelmaat en voorspelbaarheid aanhoudt in de werkplanning en dat men rekening houdt met de noodzakelijke rusttijden. In de praktijk blijkt dat – om redenen als onvoorspelbaarheid van de werklast en het ontbreken van een personeelsbuffer voor ziekteverzuim – nogal eens een probleem. Kortetermijnplanning waarbij het noodzakelijk evenwicht tussen werk- en rusttijden uit het oog wordt verloren, is dan vaak het resultaat”, noteren de auteurs Ria Bourdeaud’hui en Stephan Vanderhaeghe.
Nu blijkt dat een kwart van de nachtwerkers frequent te maken heeft met onvoorziene roosterwijzigingen. Die wijzigingen doen de werkstress gevoelig toenemen: 42,9% van de betrokkenen klaagt erover (tegenover een gemiddelde van 31,8% en 27,7% van de nachtwerkers die zelden of nooit geconfronteerd worden met wijzigingen).
Voorts presteert 40% van de nachtwerkers overuren (de helft daarvan kan de overuren recupereren, de andere helft niet). Ook voor overwerk geldt dat het de stress doet toenemen: 49,9% van de nachtwerkers maakt er melding van (tegenover een gemiddelde van 31,8%, een aandeel van 24,5% bij degenen die geen overuren kloppen en 32,1% bij degenen die hun overuren recupereren).
Dezelfde trend is zichtbaar bij ploegenwerkers. Gemiddeld kampt 30,4% van de ploegenwerkers met werkstress. Dat percentage stijgt tot 41,4% bij ploegenwerkers die zich frequent moeten aanpassen aan gewijzigde dienstroosters en daalt tot 27,6% bij ploegenwerkers zonder roosterwijzigingen.
Van de ploegenwerkers met overwerk, zonder compensatie, zegt 49,5% te lijden onder werkstress (tegenover 27,1% van degenen zonder overwerk en 33,5% van degenen met overwerk en compensatie).
De conclusie is glashelder: wilt u de voor uw bedrijf schadelijke werkstress bij ploegen- en nachtwerkers binnen de perken houden, dat moet u resoluut kiezen voor maximale regelmaat en voorspelbaarheid.
