Mediatie is voor conflicterende partijen een methode om zich uit een muurvast conflict te manoeuvreren. Een onafhankelijke derde stelt een oplossing voor die voor beide partijen voordelig is. De conflictpartijen ondertekenen uiteindelijk een overeenkomst met concrete afspraken waar ze zelf achter staan. Wie zich niet aan de overeenkomst houdt, pleegt contractbreuk en mag zich aan een rechtsprocedure verwachten. Het hoofddoel van mediatie is een escalatie van het conflict te vermijden, omdat beide partijen weten dat ze elkaar in de toekomst nog nodig hebben. Daarom, en omwille van de kosten, wordt een juridisch gevecht vermeden. Mediatie komt vooral voor bij arbeidsconflicten, maar ook bij private geschillen zoals een echtscheiding.
Over het gebruik van mediatie bestaan geen duidelijke cijfers, maar mediatie en andere vormen van geschillenbeslechting lijken een goed alternatief te zijn om langdurige processen voor overgevraagde rechtbanken te vermijden. Nochtans zeggen insiders dat de techniek voor de beslechting van sociale conflicten nog marginaal is.
Arbitrage is een vorm van alternatieve geschillenbeslechting waarbij de partijen overeenkomen hun geschil voor te leggen aan een scheidsgerecht. Dit scheidsgerecht verleent op basis van de uiteenzettingen van partijen een bindende arbitrale uitspraak. Een andere vorm van geschillenbeslechting is het deskundigenonderzoek of ‘de procedure tot aanpassing van de overeenkomsten door een onafhankelijke derde’.
Het reglement van CEPINA dat momenteel van toepassing is, dateert van begin 2000. Het nieuwe reglement treedt in werking op 1 januari 2005. Elke persoon die in een CEPINA-procedure wordt benoemd (een mediator, arbiter, co-arbiter, de conflictpartijen enz.) moet vanaf volgend jaar een onafhankelijkheidsverklaring ondertekenen. CEPINA last de invoering van een vervangingsprocedure in en voorziet voortaan in de mogelijkheid om de procedure te schorsen als aan een verzoek tot betaling van een aanvullende provisie niet voldaan wordt.
Op louter procedureel vlak komen er vooral administratieve vereenvoudigingen en verduidelijkingen. Alle reglementen krijgen een zelfde structuur aangemeten. Ieder reglement maakt melding van de aanvangsdatum van de procedure, bepaalt vanaf wanneer de termijn loopt en legt het aantal verplichte exemplaren van de akten op en het reglement dat van toepassing is op de procedure.
Het wordt ook mogelijk bij arbitrage een benoemingscomité of de voorzitter van CEPINA in te schakelen. Zij duiden een co-arbiter aan als de partijen er niet in slagen er gezamenlijk één te kiezen. De arbitrageprocedure voor geschillen met een beperkte financiële waarde wordt beperkt tot geschillen waarvan het totale bedrag van de hoofd- en de tegenvordering niet meer bedraagt dan 12.500 euro. Tot nu toe kon die worden toegepast wanneer de hoofdvordering en de eventuele tegenvordering elk afzonderlijk niet hoger waren dan 12.500 euro.
De reglementen inzake minitrial, mediatie, expertise en aanpassing van overeenkomsten vermelden thans duidelijk wat het toepassingsgebied van ieder reglement is en op welke wijze de procedure beëindigd wordt. Er werd tevens voorzien in een aanpassing van de kosten van de procedures. Het huidige barema dateert van 1 januari 1996.
