Op de Belgische arbeidsmarkt blijft de langetermijntrend van langdurig absenteïsme stijgend. Hoewel er in 2022 een lichte daling was, was dagelijks 3,18 procent van de werknemers al langer dan een jaar ziek thuis, wat nog steeds hoger is dan de 3,01 procent in 2019.
Bovendien, zo blijkt uit onderzoek van Securex, blijkt ook dat zowel het korte ziektepercentage als de ziektefrequentie historisch hoog zijn, met stijgingen van respectievelijk 21 procent en 16 procent sinds 2019. Vooral psychische problemen zorgden voor de stijging van het middellang en langdurig absenteïsme. Het aandeel van ziektedagen door onder andere burn-out steeg ten opzichte van 2019 met 18,5 procent, tot 32,7 procent in 2022.
We spreken over langdurig absenteïsme wanneer werknemers langer dan een jaar ziek of door een privé-ongeval thuis zijn. Middellang absenteïsme gaat over afwezigheid van het werk tussen een maand en een jaar wegens ziekte of privé-ongeval. Kort absenteïsme omvat werknemers die minder dan een maand ziek of door een privé-ongeval thuis zijn.
Psychische problemen in de lift
Tussen 2019 en 2022 steeg het percentage afwezigheidsdagen dat medische controleartsen toewijzen aan psychische problemen aanzienlijk, van 27,6 procent naar 32,7 procent (+18,5 procent). Dit ligt in lijn met de resultaten van een eerder onderzoek van Securex en KU Leuven, waarin een scherpe toename van het burn-outrisico werd vastgesteld. Hieruit bleek ook dat vooral jonge werknemers een hoger risico lopen, terwijl het risico op burn-out afneemt naarmate men ouder wordt. Psychische aandoeningen leiden vaak tot langere afwezigheid van het werk, zoals bij burn-out. Ook de gevolgen van long-covid in de nasleep van de coronajaren 2020 en 2021 spelen hier een rol.
Heidi Verlinden, Research Project Manager bij Securex: “Tijdens de coronajaren hebben veel werknemers geproefd van meer autonomie dankzij het telewerken. Wanneer ze terugkeren naar de werkvloer, kan de motivatie aanzienlijk afnemen, vooral als ze opnieuw te maken krijgen met een toxische leider of -bedrijfscultuur. En dat verhoogt dan weer het risico op burn-out. Deze toename in afwezigheden door psychische problemen belooft weinig goeds voor langdurig absenteïsme op de lange termijn. Werknemers met dit soort klachten zijn vaak langer thuis, wat hun re-integratie des te uitdagender maakt.”
Risicogroepen voor absenteïsme
Het percentage werknemers die langer dan een jaar ziek zijn, neemt toe met de leeftijd. Het aandeel niet gewerkte dagen stijgt van 0,09 procent bij jonge twintigers tot 2,32 procent bij jonge veertigers en zelfs 12,63 procent bij jonge zestigers. Dit is voornamelijk te wijten aan een groter fysiek risico, natuurlijke slijtage van het lichaam (botten, spieren en gewrichten) en medische problemen die vaker voorkomen op oudere leeftijd (kanker, hart- en vaatziekten).
Arbeiders hebben door de fysieke aard van hun werk ook een meer dan dubbel zo hoog ziektepercentage in vergelijking met bedienden (4,71 procent vs. 2,12 procent). Een hoger risico op burn-out bij arbeiders dan bij kaderleden (als deel van de groep bedienden) speelt hierbij ook een rol.
Daarnaast betekent meer anciënniteit een hoger risico om langer dan een jaar uit te vallen door ziekte. Langer bij dezelfde werkgever werken is zelfs bepalender voor het risico dan leeftijd. Zo werkt een grote groep van de 55-plussers maximaal twee jaar bij zijn werkgever (28 procent) met een lang ziektepercentage dat nauwelijks hoger ligt dan dat van een dertiger (1,70 procent vs 1,64 procent). Een 55-plusser die al 21 jaar of langer bij dezelfde werkgever werkt, heeft een ziektepercentage van 12,64 procent.
Belang van preventie
De kans op langdurige afwezigheid door ziekte op het werk neemt toe bij een combinatie van risicofactoren. Dit onderstreept het belang van preventieve maatregelen, volgens Elisabeth Van Steendam bij Securex.
“Het is in ieders belang om preventief te werken”, zegt ze. “Dit kan door de voornaamste oorzaken van burn-out in de eigen organisatie aan te pakken, zoals emotionele werkbelasting, rolconflicten en werkintensiteit. Gezien de invloed van anciënniteit op absenteïsme is het belangrijk om jobcrafting te bevorderen voor zowel oudere als jongere werknemers, want werkbaar werk moet er zijn op elke leeftijd. Voor sommige werknemers kan veranderen van job zelfs de beste oplossing zijn om de goesting opnieuw een boost te geven.”
LEES MEER OP HRSQUARE.BE
