Deze schijnbare paradox verklaren de onderzoekers (studenten van de opleiding Opleidings- en Onderwijswetenschappen van de Universiteit Antwerpen onder begeleiding van professor David Gijbels) vanuit de hypothese dat bedrijven voor zichzelf concluderen dat ze momenteel over voldoende expertise beschikken op de verschillende niveaus van effectenevaluatie. Ze vinden tevens dat ze in de toekomst vooral meer expertise willen ontwikkelen op die niveaus die ze nu nog weinig of onvoldoende evalueren. Impliciet hebben bedrijven kenbaar gemaakt dat ze nood hebben aan een instrument dat hen oriënteert binnen de verschillende evaluatiemogelijkheden en bestaande modellen in plaats van een nieuw instrument om het rendement van opleidingen te meten.
Het onderzoek zocht een antwoord op twee vragen:
Hoe meten bedrijven momenteel de effecten/het rendement van opleidingen?
Uit de literatuurstudie, interviews met opleidingsaanbieders en –inkopers en het kwantitatief onderzoek (een online-enquête waaraan 339 HRD-verantwoordelijken deelnamen) blijkt dat er een grote diversiteit bestaat tussen de bedrijven op het vlak van opleidingsevaluaties. Zo investeren opleidingsinkopers momenteel ruim in opleidingen, maar de effecten van die opleidingen evalueren ze slechts op reactie- en leerniveau. Een belangrijke oorzaak zou kunnen zijn dat bedrijven vooraf onvoldoende de opleidingsdoelen expliciteren of opleidingen onvoldoende afstemmen op de noden van het bedrijf.
Opleidingsaanbieders bezitten blijkbaar wel al meer traditie in het organiseren van effectevaluaties en zetten bedrijven dan ook aan om hun opleidingen te evalueren op gedrags- en organisatieniveau. Ze reiken bedrijven daarbij verschillende instrumenten aan.
Wat verwachten bedrijven van een toekomstig instrument dat de effecten van opleidingen meet?
Uit het explorerend kwantitatieve onderzoek komt naar voren dat bedrijven geïnteresseerd zijn in specifieke evaluatie-instrumenten die de effecten van opleidingen weergeven op organisatieniveau, maar ook dat deze instrumenten de ROI kunnen bepalen voor harde (zoals verkoopcijfers) en vooral zachte data (zoals mentaliteitswijziging).
De grote diversiteit in effect- en evaluatiecultuur van bedrijven maakt het vrijwel onmogelijk om een universeel instrument te ontwikkelen dat beantwoordt aan de vraag vanuit de bedrijfswereld. Het projectteam concludeert dat de ontwikkeling van een goed oriënteringsinstrument een belangrijke wegwijzer kan aanreiken aan bedrijven in hun zoektocht naar de meting van effecten van opleidingen. Vanuit de verschillende invalshoeken presenteren ze dan ook als resultaat van hun studie een conceptueel referentiekader en oriënteringsmodel dat daarbij inspirerend kan zijn.
Dit model en het volledige rapport vindt u op de website van de opdrachtgever: www.bedrijfsopleidingen.be
