Toen al werd gesust dat de soep niet zo warm gegeten zou worden als ze werd opgediend. Vier jaar later tonen de statistieken opgemaakt door de experts van de federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (WASO) dat de soep veeleer koud is opgediend, zo bleek tijdens een VBO-colloquium over het Generatiepact. Het aantal bruggepensioneerden onder 55 jaar is weliswaar gehalveerd. Maar de hele groep bruggepensioneerden bleef groeien.
Bovendien is er een explosie van het tijdskrediet voor vijftigplussers. De inspanningen om ouderen te activeren zijn lovenswaardig, maar nog onvoldoende. Het aandeel van de vijftigplussers in de werkloosheidsuitgaven steeg van 54,3 procent in 2000 tot 57,4 procent in 2008.
De werkgelegenheidsgraad is tussen 2000 en 2008 toegenomen van 26,3 naar 34,5 procent. In de Europese Unie steeg het percentage actieve oudere werknemers van 36,9 naar 45,6 procent. De kloof met de rest van Europa is dus groter geworden.
Afbouw brugpensioen?
Jan Vanthuyne, directeur-generaal van de FOD WASO: “Zolang vervroegde uittrede kan en zo gunstig behandeld wordt, is het vechten tegen de bierkaai.” Hij pleit voor een geleidelijke afbouw van de brugpensioenstelstels en Canada Dry-regelingen en een verlaging van het pensioenbedrag bij een vervroegd pensioen.
Andere uitdagingen volgens Vanthuyne:
– Het herstellen van het evenwicht tussen arbeidsperiodes en gelijkgestelde periodes bij het berekenen van het pensioen.
– Het versterken van de band tussen loon en productiviteit.
– Nog meer investeren in levenslang leren op alle leeftijden
– De overstap maken van jobzekerheid naar baanzekerheid.
Herstructureren duurder
Jean-Paul Lacombie, advocaat-vennoot bij Claeys & Engels, analyseerde de invloed van het Generatiepact op herstructureringen. “Een accumulatie van wetten en decreten over herstructureringen resulteert in een hoge rechtsonzekerheid. De wetten en decreten spreken elkaar vaak tegen. Maar misschien is dit opzettelijk en moet het werkgevers ontraden herstructureringen door te voeren”, lacht de advocaat.
Daarnaast blijkt dat de onderhandelingen over een sociaal plan almaar langer duren. Bovendien worden herstructureringen ook duurder. “Al is dat niet zozeer te wijten aan het Generatiepact alleen. Sociaal onderhandelaars laten zich inspireren door de hoge vergoedingen die vrijwillige vertrekkers kregen in de auto-industrie. Maar ook de huidige crisis heeft een invloed op de kostprijs”, weet Lacombie.
Hij merkt op dat brugpensioen nog steeds populair is bij herstructureringen. “Al is er een lichte stijging te merken van de brugpensioenleeftijd. In 2004 was de gemiddelde leeftijd 52,8 jaar, in 2008 54,04 jaar. Hier blijkt dus duidelijk dat het effect van het Generatiepact niet zo sterk is als verhoopt.”
Te vroeg voor evaluatie?
Tijdens het afsluitende debat pleitte Pieter Timmermans, directeur-generaal van VBO, voor een tweede Generatiepact. “Het Generatiepact was een goede stap vooruit, maar we moeten meer lef hebben en een tandje bijsteken. De maatregelen zijn nog te veel een combinatie van slaan en vooral zalven. De striktere regeling van het brugpensioen in combinatie met een soepel tijdskrediet voor oudere werknemers houden de tewerkstellingsgraad te laag.”
Al benadrukt de VBO-topman dat hij voorstander is van een geleidelijke aanpak. “Maar de maatregelen moeten wel nu genomen worden. We mogen niet wachten tot na de crisis. Andere landen slagen daarin. Waarom wij niet?”
Luc Cortebeeck, ACV-voorzitter, bood echter flink weerwerk. Hij wees op de mentaliteitsverandering die het Generatiepact heeft teweeggebracht. “Werknemers beseffen dat langer werken noodzakelijk is. Bovendien is een evaluatie van het Generatiepact pas zinvol eind 2011. En in tijden van crisis is een tweede Generatiepact ongehoord.”
(HV)
