Door Philippe Diepvents, Directeur Studiedienst Vlaams ABVV
Op pensioen nog voor je 65 bent? 80 procent wil het. 42 procent van de werknemers doet het. 54 procent van de zelfstandigen doet het. Dat blijkt uit de cijfers van Acerta uit 2024 en 2025.
Vaak eindigt de reflectie hierover met de stelling dat langer werken onvermijdelijk is voor onze economie en welvaart, en dat wie vroeger stopt dus ongelijk heeft. Maar je kan ook een andere conclusie trekken: wat onze welvaart in de weg staat, is niet de onwil van mensen om langer te werken, maar wel het stilaan onhoudbare niveau van werkstress in tal van sectoren.
Laten we eerst kijken naar zelfstandigen. Zij gaan veel vaker dan werknemers nog voor hun 65ste met pensioen. De oorzaken vinden we terug in de laatste werkbaarheidsmonitor van de Stichting Innovatie en Arbeid (2023): werkstress blijkt de belangrijkste factor. Zo’n 38 procent van de zelfstandigen ervaart deze als problematisch. Die cijfers zijn sinds 2013 dan wel in dalende lijn, bij werknemers is net de omgekeerde tendens bezig, en steeg het aantal mensen met problematische werkstress tot ruim 36 procent in 2023. Op het vlak van werkstress komen de cijfers van zelfstandigen en wie in loondienst werkt dus dicht in elkaars buurt te liggen.
Vroeger op pensioen gaan is niet de enige strategie die zelfstandigen hanteren om hier iets aan te doen. De afgelopen 15 à 20 jaar zijn zij, ondanks de vergrijzing en een krappe arbeidsmarkt, systematisch minder gaan werken. Het aantal gewerkte uren per week is nog steeds hoog, maar daalde van 57 uur in 2007 naar 52 uur in 2023. Het aantal opgenomen vakantiedagen zien we stijgen: van 17,7 naar 20,5 dagen.
Ook onder werknemers is werkstress het knelpunt bij uitstek als het gaat over langer werken. We zijn in tien jaar tijd geëvolueerd van ruim een kwart naar ruim een derde van de werknemers met werkstressproblemen. Concreet hebben vandaag ongeveer 895.000 werknemers te maken met problematische werkstress en 330.000 werknemers lopen een verhoogd risico op burn-out. De stijging in het aantal langdurig zieken is daarvan een logisch gevolg.
“Als we willen dat mensen langer aan de slag blijven, is een andere aanpak nodig.”
Er wordt vaak gezegd dat onze arbeidsmarkt in brand staat. Meestal doelt men dan op een tekort aan mensen om vacatures in te vullen. Maar de arbeidsmarkt staat zowel aan vraagzijde als aan aanbodzijde in brand. En torenhoge werkstress is het vuur dat hoog oplaait aan de kant van wie werkt. Steeds meer jobs worden op die manier iets waaraan mensen zo snel mogelijk willen ontsnappen. Niet vanwege een keuze, maar vanwege de enorme druk die ervaren wordt. Ondanks dure woorden over werkbaar werk, wordt daarrond weinig beleid gevoerd. Er wordt vooral bespaard: op opleiding, op pauzes in de loopbaan, op loopbaancheques.
Als we willen dat mensen langer aan de slag blijven, dan is een andere aanpak nodig. Zo niet zal blijven gelden: werken tot aan het pensioen? Dat is niet te doen.
Philippe Diepvents
Directeur Studiedienst Vlaams ABVV
LEES MEER OP HRSQUARE.BE
- Terug van weggeweest: de proefperiode
- Annelies Daenen wordt nieuwe Directeur HR & Communicatie bij Imelda vzw
- Prof. Wouter Vleugels: “Culturele fit is niet het probleem, wel hoe je ermee omgaat”
- Tijdelijke werkloosheid wegens economische redenen onder de loep: rechtbank kijkt naar de cijfers
- AI maakt sollicitatiebrieven beter, maar matching moeilijker
