Productiviteit van oudere werknemers kan verhoogd worden

Naast de huidige economische recessie vormt de vergrijzing van de bevolking één van de grootste uitdagingen voor onze samenleving. Dit laatste heeft ongetwijfeld repercussies op de samenstelling van de beroepsbevolking. Tot op heden traden vele oudere werknemers vervroegd uit het arbeidsproces. Hierdoor vloeit er niet alleen enorm veel kennis en ervaring weg, maar dreigt er, mede door de verminderde instroom van jongere werknemers, ook een nijpend tekort aan arbeidskrachten. Volgens de voorspellingen zal dit tekort alleen maar toenemen aangezien amper een derde van de 55-plussers in ons land nog actief is. Dit is een stuk lager dan het Europese gemiddelde.

In 2008 telde België 1,8 miljoen 65-plussers. In 2050 zal dit cijfer verdubbelen tot 3,2 miljoen. Voor iedere 65-plusser zijn er vandaag in België vier personen op actieve leeftijd. Volgens prognoses zullen dit er nog maar twee zijn tegen 2050… Ook de kosten zullen volgens de Studiecommissie voor de Vergrijzing tegen 2014 oplopen tot 26,4 procent van het bruto binnenlands product (BBP) en blijven stijgen.

Organisaties moeten nu dus oplossingen zoeken om de continuïteit van de bedrijfsvoering te vrijwaren. Om het tij te doen keren, moet de positie van ‘oudere werknemers’ (werknemers van ‘45 jaar of ouder’, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie) op de arbeidsmarkt worden herzien. HR-dienstverlener Securex stelt alvast een stappenplan voor als aanpak binnen een strategisch HR-perspectief.

Preventief aandacht voor 45-plussers

Recent wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd door arbeidsgeneesheren van Securex toonde aan dat oudere werknemers, bij een gelijkaardige (fysieke en psychische) arbeidsgebonden belasting, een hogere herstelbehoefte hadden dan jongere werknemers. Deze herstelbehoefte (een maat voor vermoeidheid op het einde van een werkdag) is een goede voorspeller van gezondheidsproblemen en ziekteverzuim.

Vanuit preventief oogpunt is het beter in te spelen op déze indicator, in plaats van te wachten tot er effectieve gezondheidsschade is opgetreden en pas dan in te grijpen. Door het opsporen van de factoren die een invloed hebben op de herstelbehoefte, kan men dus zeer gericht preventieve maatregelen voorstellen. Deze beïnvloedende factoren zijn verschillend tussen oudere en jongere werknemers en dienen in rekening genomen te worden bij een preventief leeftijdsbewust personeelsbeleid.

Positief beleid voor 45-plussers

De houding van het bedrijfsmanagement met betrekking tot oudere werknemers valt niet te onderschatten. Bedrijven moeten een positieve attitude aannemen ten opzichte van het verouderingsproces en moeten rekening houden met de leeftijdsgebonden veranderingen van de oudere werknemers bij de planning en organisatie van het werk.

Soms wordt binnen de bedrijfsgezondheidszorg gebruik gemaakt van de Work Ability Index. Dit instrument geeft aan in welke mate een werknemer de arbeidsgebonden belasting aankan. Als deze index bij een werknemer verlaagd is, is het eigenlijk al te laat. Indien men echt een proactief personeelsbeleid wil voeren voor oudere werknemers, dan zullen bedrijven zich moeten beroepen op een werkmiddel dat vroegtijdige gezondheidseffecten evalueert.

Voordelen van 45-plussers op het werk

45-plussers veranderen minder snel van bedrijf. Investeringen in mensen, zoals opleidingen, zijn bij deze categorie werknemers rendabeler.

Zij zijn niet noodzakelijk te duur.

Zij kunnen mee met de technologische ontwikkelingen.

De frequentie van het ziekteverzuim neemt af naarmate de werknemer ouder wordt. De duur ervan neemt echter toe. Door het treffen van gepaste preventieve maatregelen kan dit laatste voorkomen worden.

Zij zijn even productief als de arbeidsorganisatie oog voor hen heeft.

Omwille van hun expertise benaderen ze werksituaties vanuit een ruimer perspectief. Bovendien kunnen ze inspirerend zijn voor andere collega’s door hun charismatisch leiderschap.

Ervaringsfonds

Bovendien krijgen werkgevers van de federale overheid toelagen om projecten op te starten voor 45-plussers. In 2004 werd binnen de schoot van de federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO), het Ervaringsfonds opgericht. Dit Fonds komt financieel tussen bij projecten ter verbetering van de werkomstandigheden van oudere werknemers mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Dit alles met de uiteindelijke bedoeling werknemers langer op de arbeidsmarkt te houden.

Stappenplan om de inzetbaarheid van ervaren werknemers te optimaliseren

Securex ontwikkelde vier modules die op elkaar aansluiten en samen een wapen vormen tegen gezondheidsrisico’s van oudere werknemers. Er werd ook rekening gehouden met de toelage van het Ervaringsfonds.

Een blik op de modules van het stappenplan:

1. ‘Risicoanalyse via invulling van wetenschappelijke vragenlijst of via participatieve risicoanalyse’. Bij deze stap worden knelpunten in de organisatie of de werkplaatsen geïdentificeerd.

2. ‘Actieplan’. Er wordt een actieplan opgesteld aan de hand van verbeteringsvoorstellen. Samen met de HR- en preventieadviseur kan dan het concrete actieplan opgesteld worden om bijkomende tussenkomst van het Ervaringsfonds te genereren.

3. ‘Uw actieplan in de praktijk’. Vanuit verschillende invalshoeken (medisch, technisch én gedragsmatig) wordt, in nauwe samenspraak met het HR-departement, gezocht naar haalbare en duurzame oplossingen in de praktijk.

4. ‘Monitoring en evaluatie’. Er wordt op permanente wijze geëvalueerd om waar nodig bij te sturen.

Deze facetten zijn van belang om het project tot een succesvol einde te brengen. Analyseer doelstellingen en concrete kostenberekeningen zorgvuldig en sensibiliseer het personeel rond de problematiek. Deze preventieve maatregelen moeten zich ook richten tot de jonge werknemers. Zij zijn immers de oudere werkgevers van morgen…