< Terug naar overzicht

Mogelijke herkwalificatie sociale zekerheid bij bestuurdersmandaat in het buitenland

Het algemene uitgangspunt van de Europese Verordening 883/2004 die de nationale zekerheidsstelsels coördineert is dat er slechts sociale zekerheidsbijdragen in één lidstaat moeten worden betaald (‘uniciteit van wetgeving’). Maar waar moet dat gebeuren en over welk type bijdragen gaat het?

Een werknemer is in principe onderworpen aan de sociale zekerheid van het land waar hij werkzaamheden uitoefent, ongeacht de nationaliteit of woonplaats van de werknemer en ongeacht de plaats waar de werkgever is gevestigd (‘werkstaatprincipe’).
In het geval van gelijktijdige tewerkstelling in twee of meer lidstaten voorziet de verordening in specifieke aanwijsregels. De toepasselijke sociale zekerheid ingeval van gelijktijdige tewerkstelling in meerdere lidstaten wordt bepaald op basis van:

- de kwalificatie van de activiteiten als ‘werkzaamheden in loondienst’ of ‘werkzaamheden anders dan in loondienst’
- de plaats waar de activiteiten fysiek worden uitgeoefend
- de woonplaats van de betrokkene.

De verordening voorziet echter niet in een definitie van de begrippen ‘werkzaamheden in loondienst’ of ‘werkzaamheden anders dan in loondienst’. Overeenkomstig arresten van het Hof van Justitie worden deze begrippen ingevuld door het interne recht van de lidstaat waar de activiteiten fysiek worden uitgevoerd.

De bevoegde lidstaat wordt als volgt bepaald.

• Indien er enkel ‘werkzaamheden in loondienst’ zijn, dan is de sociale zekerheid van de woonstaat van toepassing indien de betrokkene een ‘substantieel deel’ (minstens 25 procent) van de werkzaamheden in de woonstaat uitoefent. Is dit niet het geval, dan gelden er specifieke aanwijsregels al naargelang de betrokkene een of meer werkgevers in verschillende lidstaten heeft.
• Indien er enkel ‘werkzaamheden anders dan in loondienst’ zijn, is de sociale zekerheid van de woonstaat van toepassing indien de betrokkene een ‘substantieel deel’ (minstens 25 procent) van de werkzaamheden in de woonstaat uitoefent. Is dit niet het geval, dan is de sociale zekerheid van toepassing van de lidstaat waar de betrokkene het ‘centrum van zijn belangen’ heeft.
• Indien er zowel ‘werkzaamheden in loondienst’ als ‘werkzaamheden anders dan in loondienst’ zijn, dan is de sociale zekerheid van toepassing van de lidstaat waar de betrokkene ‘werkzaamheden in loondienst’ uitoefent.

Herkwalificatie statuut

Na het bepalen van de bevoegde lidstaat overeenkomstig bovenstaande aanwijsregels, worden de voorwaarden inzake de aansluiting en het recht op uitkeringen bepaald door de nationale socialezekerheidswetgeving van deze bevoegde lidstaat.
De bevoegde lidstaat kan hierbij de internrechtelijke kwalificatie van de lidstaat waar de activiteiten fysiek worden uitgevoerd overnemen of haar eigen internrechtelijke kwalificatie toepassen op de activiteiten in de andere lidstaat (de zogenaamde herkwalificatie).
In het verleden nam België integraal de kwalificatie over van de lidstaat waar de persoon de activiteiten uitoefende.

Dit zorgde voor enkele specifieke situaties met betrekking tot vennootschapsmandatarissen. In België is het namelijk zo dat een vennootschapsmandataris wordt vermoed zelfstandige te zijn. In andere lidstaten worden vennootschapsmandatarissen echter soms als werknemer gekwalificeerd. Hierdoor werden vennootschapsmandatarissen soms als werknemer (aansluiting bij RSZ) en soms als zelfstandige (aansluiting bij RSVZ) gekwalificeerd onder de Belgische sociale zekerheid, afhankelijk van het recht van de lidstaat waar de activiteiten werden uitgeoefend. Vennootschapsmandatarissen met een mandaat in, bijvoorbeeld, Denemarken, Frankrijk, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk werden gekwalificeerd als werknemer in België (onderworpen aan de RSZ) en vennootschapsmandatarissen met een mandaat in België of Italië werden gekwalificeerd als zelfstandige in België (onderworpen aan RSVZ).

Dit standpunt is gewijzigd sinds 1 oktober 2018. Vanaf deze datum past België de herkwalificatie toe indien het de bevoegde lidstaat is. Alle vennootschapsmandatarissen, ongeacht of hun mandaat in België wordt uitgeoefend of in het buitenland, worden sinds 1 oktober 2018 onderworpen aan de sociale zekerheidsbijdragen voor zelfstandigen (RSVZ). Wanneer de situatie pas is aangevangen in de loop van het jaar 2018 kan, op expliciete vraag, het gewijzigde beleid toegepast worden vanaf de aanvang van de situatie (en dus ten vroegste vanaf 1 januari 2018).

Procedure

De Directie Internationale Betrekkingen van de RSZ publiceerde eind 2019 de taakverdeling tussen de RSZ en de RSVZ naar aanleiding van dit nieuwe standpunt (te raadplegen via volgende link: https://campaigns.eranova.fgov.be/r-4215dd525bbbf82bb709c98d41215720).
De vennootschapsmandatarissen die zich in een dergelijke situatie bevinden moeten een retroactieve aansluiting bij het zelfstandigenstelsel (RSVZ) vragen. In geval van herkwalificatie naar zelfstandige in België zullen de betaalde bijdragen in het werknemersstelsel door de RSZ terugbetaald worden.

Het dossier moet worden ingediend bij de Dienst Internationale Betrekkingen van de RSZ (voor Belgische inwoners). Dit kan door middel van een vragenlijst die aangevraagd kan worden via e-mail naar contactrszmigr@rsz.fgov.be. Op deze vragenlijst moet worden ingevuld of het gaat over een vennootschapsmandaat (onder ‘functie’) en welke internrechtelijke kwalificatie wordt toegekend door de lidstaat waar het mandaat wordt uitgeoefend. Daarnaast moeten de statuten van de vennootschap en de benoeming van de vennootschapsmandataris worden toegevoegd.

De RSZ zal dan de bevoegde lidstaat bepalen en indien België als bevoegde lidstaat wordt aangeduid, dan zal het complete dossier worden doorgestuurd naar de Internationale Dienst van de RSVZ. Als de RSVZ na onderzoek van de situatie van oordeel is dat het zelfstandigenstelsel van toepassing is, zal aan de betrokkene worden gevraagd zich aan te sluiten bij een sociaal verzekeringsfonds naar keuze. Na de aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds, stelt de RSVZ de RSZ op de hoogte van zijn beslissing en informeert hij dat de betrokken persoon voldaan heeft aan zijn of haar verplichtingen. De RSZ zal een A1-formulier opmaken, conform de kwalificaties gegeven door de werklanden), en versturen naar de ondernemingen en de persoon in kwestie.

Nieuwsbrief Directie Internationale Betrekkingen RSZ
https://campaigns.eranova.fgov.be/r-4215dd525bbbf82bb709c98d41215720

Ester Vets
Advocaat
Claeys & Engels

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen