De CAO 82 van september 2002 voorziet in de verplichting van de werkgever om aan 45-plussers die hij ontslaat outplacement aan te bieden. Dit betekent dat hij die werknemer de nodige begeleiding moet geven om hem in staat te stellen bij een andere werkgever aan de slag te gaan of om op zelfstandige basis te beginnen werken. Dat besliste toenmalig minister van Arbeid Laurette Onkelinx (PS) nadat de Europese Unie België op de vingers had getikt. De tewerkstellingsgraad van 50-plussers lag in ons land veel te laag. Onkelinx greep in.
“Die maatregel op zich zal het aantal begeleide personen sterk doen stijgen”, voorspelt De Cadt. “Daarbij komt – en dat is maar goed ook – dat Vlaams minister van Werk Frank Vandenbroucke de hiaten in de uitvoering van die CAO opspoorde en er oplossingen voor bedacht.” Vandenbroucke merkte op dat werkgevers zich met een hogere ontslagvergoeding vrijkopen van de outplacementverplichting en diende een wetsvoorstel in dat die praktijk verbiedt. “Hij wil de CAO 82 ook veralgemenen naar alle ontslagen werknemers”, zo weet De Cadt.
Maar bedrijven willen kosten besparen en een gedegen outplacement is de laatste van alle zorgen. De grote Amerikaanse outplacementbureaus passen zich daaraan aan. Ze bieden ‘unbundlingpakketten’ aan, wat zoveel betekent als ‘losgemaakte, ontrafelde pakketten’. Ze houden maar een deeltje over uit de algemene dienstverlening en dat drukt de prijs. De werkgever moet een keuze maken uit het pakket. Laat hij de psychologische cursus en het agendabeheer vallen en kiest hij voor een opleiding die leert hoe je een cv moet opstellen? Is er nog geld genoeg om het bundeltje interviewtechnieken erbij te nemen? Zonder specifieke kennis kun je die keuze niet maken. Kortom, het niveau van outplacement daalt.
Dat geldt ook voor België. De Cadt legt de vinger op de wonde: “Ik weet niet waar minister Onkelinx de cijfers vandaan toverde, maar zij voorspelde in 2001 dat er in België elk jaar 35.000 werknemers, ouder dan 45 jaar, zouden worden ontslagen. Die zouden allemaal een outplacement moeten krijgen. De realiteit is wel even anders. In 2003 kwamen enkele honderden Belgen in aanmerking. Een hilarisch verschil.” Wat te verwachten valt, gebeurt. Waar tot dan een tiental bureaus waren aangesloten bij het NVOB, het Nationaal Verbond voor Outplacementbureaus, werden er dat in de periode 2002-2003 plots 40. “Als vliegen naar honing”, noemt De Cadt het. “Uitzendbureaus en selectiekantoren zien een gat in de markt en wijzigen hun koers, zonder voorkennis. Gevestigde bedrijven moeten onvermijdelijk de kosten drukken. De algemene kwaliteit daalt. Daarbij komt nog eens de afschaffing van de beschottenregeling. Consultantbureaus kunnen aan outplacement doen, outplacementbureaus aan consulting. Nefast voor het niveau.”
De wet van 5 september 2001 regelt de outplacementprocedure en voorziet in een strafbeding bij niet-naleving van de verplichting. Wie outplacement aan zijn laars lapt, betaalt 1800 euro per werknemer. “Een peulschil in vergelijking met de prijs van outplacement, die schommelt tussen de 8000 en 10.000 euro per persoon”, weet De Cadt. “De werkgever betaalt liever de boete dan de kostprijs. Wat is het gevolg? Het boeteniveau wordt de nieuwe norm voor de prijs. De outplacementbureaus snoeien zodanig in hun dienstverlening dat ze onder die 1800 euro duiken. De kwaliteit valt onmogelijk te behouden. Zo wordt outplacement niet meer dan een schouderklopje geven, snel, in het voorbijlopen.”
Toch heeft De Cadt ook vertrouwen dat het nog een beetje goed komt met zijn vak: “Er tekent zich een duale markt af, met bureaus die zich beperken tot goedkoop groepsoutplacement, IT-gericht, met weinig coaching. Daarnaast richten goede bureaus zich op degelijke coaching, gebruiken ze IT enkel als ondersteunend middel en halen ze een hoog niveau op groeps- en individueel outplacement. Daar mogen hoge honoraria tegenover staan.”
