Johan Peter Paludan: “In het Westen is werken niet meer strikt noodzakelijk om te overleven. In plaats daarvan staan zingeving en zelfontplooiing centraal.”
Johan Peter Paludan (SD Worx)

“Prima-donna-management is het toekomstige buzzwoord“, poneert Johan Peter Paludan, directeur van het Copenhagen Institute for Future Studies. Hij geniet een wereldwijde reputatie als futuroloog. “Twee trends kenmerken de nood aan zo’n management. Ten eerste: door het succes van de welvaarstaat is onze kijk op werk veranderd. In het westen is werken niet meer strikt noodzakelijk om te overleven. In plaats daarvan staan zingeving en zelfontplooiing centraal. De werknemer van morgen werkt slechts om twee redenen: hij heeft geld nodig om iets te doen of hij werkt graag. Uit een studie naar werkattitudes blijkt dat de bereidheid om te werken groot is, ook al zou dat financieel niet nodig zijn. Vooral de Scandinavische landen hebben een sterke werkethos. Van de Denen gaat 81% akkoord met de stelling te blijven werken, ook al is het financieel niet nodig. In Frankrijk is dat slechts 52%. De tweede trend: ongeschoolde en repetitieve arbeid heeft plaats gemaakt voor kenniswerk. Ongeschoolde arbeiders konden nog behoorlijk werk afleveren, ook al interesseerde het werk hun geen fluit. In een kennismaatschappij is dat onmogelijk. Kenniswerkers kunnen pas goed presteren als de mentale werkomgeving positief is.”

Prima-donna-management is de geknipte job voor HR-managers. “Maar, let op, het managen van prima donna’s is geen sinecure”, waarschuwt Paludan. Meer zelfs, zij kunnen niet gemanaged worden. “Prima-donna-management is een contradictio in terminis. Een prima donna is immers een hoofdpersoon, de eerste zangeres van het koor. Die kan je enkel dirigeren.”

Hoewel het managen van prima donna’s moeilijk, zoniet onmogelijk is, is het toch de moeite waard om het te proberen. De belangrijkste taken van prima-donna-managers zijn:

het creëren van een goede mentale werkomgeving
veel aandacht besteden aan medewerkers
indirect management of management by do-it-yourself

Of prima-donna-management betekent dat de toekomst aan vrouwelijke kenniswerknemers is, heeft Paludan er niet bij verteld.

Flow

Hans Leeuwens wijst op het belang van persoonlijke talenten in de werkrelatie. De jurist werd na een carrière bij diverse multinationals voorzitter van Van Ede & Partners, managementconsultants voor persoonlijke ontwikkeling en inzetbaarheid (employability, in het HR-jargon). Hij stond mee aan de wieg van EUROPA, een Europees netwerk van outplacementbureaus. “Hygiënefactoren, zoals salaris en rechtszekerheid, worden nog te vaak verward met motivatoren. Die laatste zijn zinvol werk, goede communicatie, respect en waardering. Alle soorten werk kunnen tot optimale bevrediging leiden, professor Mihaly Csikszentmihalyi noemt dat flow.”
Flow is een staat van bewustzijn waarbij je je intens op een activiteit concentreert en daar helemaal in opgaat. In die bewustzijnstoestand voel je je sterk en alert. Het werk verloopt moeiteloos. Je hebt het gevoel de situatie volledig te beheersen en op de top van je kunnen te presteren. Daarnaast verdwijnen ook het tijdsbesef en eventuele problemen tijdelijk achter de horizon.

“Merkwaardig genoeg blijkt uit onderzoek dat mensen veel meer flow ervaren tijdens hun werk dan tijdens hun vrije tijd. Mensen zoeken dus mér dan broodwinning in hun werk. Ze zoeken bevrediging. Die vinden ze pas als de uitdagingen in overeenstemming zijn met de vaardigheden. Te veel uitdagingen geven angst, stress en burn-out. Te weinig uitdagingen leiden tot verveling. Het juiste evenwicht tussen iemands vaardigheden en uitdagingen vinden we enkel door te kijken naar waar iemands sterktes liggen. Dat lijkt evident, maar in de praktijk wordt nog te veel de nadruk gelegd op de zwaktes”, merkt Leeuwens op.

Het komt er dus op aan de sterktes van medewerkers uit te buiten. Ook de inzetbaarheid van werknemers moet gestimuleerd worden. Dat is niet alleen een taak voor de werknemer zelf, ook de werkgever heeft hierin een verantwoordelijkheid. Beklemtoont Leeuwens: “Als het duidelijk wordt wat de begaafdheden van de werknemer zijn, is het bedrijfseconomisch onverantwoord die links te laten liggen. Niet alleen omdat de werknemer elders in de organisatie meer productief zou zijn. Ook in de gevallen dat er in de organisatie geen elders is, blijft het in het bedrijfsbelang de werknemer te mobiliseren. Een werknemer die niet op zijn plaatst zit, raakt gefrustreerd en vertrekt uiteindelijk toch. Bovendien kan een organisatie niet bloeien met deels dode of gewonde takken.”

De droommaatschappij

“We staan reeds met én been in de droommaatschappij”, aldus Johan Peter Paludan, futuroloog en directeur van het Copenhagen Institute for Future Studies. In die maatschappij wint het irrationele het van het rationele. “In de westerse wereld is de rijkdom zo groot, dat alle materiële behoeften vervuld zijn. Een gevolg daarvan is dat vooral de vraag naar immateriële consumptiegoederen stijgt. We kunnen moeilijk 20% meer eten, omdat we het ons kunnen permitteren. In plaats daarvan besteden we meer geld aan onder meer entertainment, toerisme en gezondheid. Daarnaast wordt onze keuze ook niet meer bepaald door functionele eigenschappen van goederen. Een Volvo rijdt even goed als een Ford. Wel zijn we bereid meer te betalen voor het ene merk dan voor het andere, omdat de keuze voor een bepaald merk iets zegt over ons. We laten ons leiden door emoties. Het belang van verhalen neemt toe.”

De futuroloog wijst ook op alternatieve verklaringen waarom emoties en irrationaliteit de bovenhand krijgen: “We geloven niet meer in de oude verhalen, in de grote ideologieën. We geloven wel nog steeds in iets, maar twijfelen eraan of god wel bestaat. Ook het socialistische verhaal geloven we niet meer. Socialisme is dood of op zijn minst ziek. Kortom, de bestaande ideologieën doen het niet meer, maar omdat de nood aan verhalen blijft bestaan, zoeken we ze elders, zoals in het werk en de consumptie.”

Passionele bedrijven

nr9

Richard Chang: “Passie op de werkplek maakt het verschil tussen een goed en een excellent bedrijf. Passie geeft richting aan het bedrijf en verbetert de prestaties in alle lagen van de organisatie.”
Richard Chang (SD Worx)

Richard Chang, consultant in strategie, change management, prestatiemeting en optimalisatie van bedrijfsprocessen, stelde ter afsluiting zijn zevenstappenplan voor om passie in de organisatie te brengen. “Niet alleen individuen hebben passies, ook bedrijven”, aldus Chang. Passie is de innerlijke krachtbron die onze emoties stuurt. Passie inspireert en geeft extra energie. Passie op de werkplek maakt het verschil tussen een goed en een excellent bedrijf. Passie geeft immers richting aan het bedrijf en verbetert de prestaties in alle lagen van de organisatie.

“Een bedrijf met passie kan stevige resultaten voorleggen”, zegt Chang. “De ontstaansreden van een organisatie was steeds het vervullen van een bepaalde behoefte. Na verloop van tijd is die drang verdrongen door cijfers en getallen. Het komt er dus op aan als bedrijf opnieuw voeling te krijgen met de initiële drijfveer of motivatie.”
Zijn zeven stappen om uit te groeien naar een passioneel bedrijf:

Stap 1: denk vanuit het hart.

Emoties en business gaan wel degelijk samen.

Stap 2: ontdek de kernpassies van het bedrijf

Dat is een opdracht voor de top.

Stap 3: verhelder de bedrijfsdoelstellingen.

Maak duidelijk wat je wil bereiken.

Stap 4: definieer acties om die bedrijfsdoelstellingen te bereiken.

Wees concreet en duidelijk.

Stap 5: ga passioneel te werk bij de implementatie van de acties.

De top moet niet alleen de verandering introduceren, maar ook ondersteunen.

Stap 6: verspreid het enthousiasme.

Passie werkt aanstekelijk. Zodra passie voet aan de grond krijgt in de organisatie, breidt ze zich verder uit.

Stap 7: hou vol.

Hoewel passie een sterke inspirator is, zijn er altijd hindernissen die overwonnen moeten worden. Ook de doelstellingen mogen niet uit het oog verloren worden.