De onderzoeksinstellingen startten drie jaar geleden het Socose-project (Social Convoy and Sustainable Employability) om vernieuwende strategieën te formuleren voor de begeleiding van mensen tijdens loopbaantransities. Veel aandacht ging naar outplacementbegeleiding. Ons land kende de jongste jaren een pak herstructureringen waarbij telkens een groot aantal werknemers zijn baan verloor. Vooral de voedingsindustrie, de luchtvaart, de autonijverheid en de banksector werden getroffen. De onderzoekers gingen na welke maatregelen Renault Vilvoorde, Gates Europe, Janssen Pharmaceutica, KBC Bank, Glaverbel Mol en Levi Strauss troffen om de werknemers aan een nieuwe job te helpen. Roel Verlinden van het Hoger Instituut voor de Arbeid (HIVA) in De Financieel-Economische Tijd: “In elk outplacementproces vind je drie belangrijke elementen terug. Tijd voor de psychologische verwerking van het jobverlies, training en persoonlijke begeleiding. Vooral laaggeschoolde arbeiders hebben veel aan die intensieve begeleiding.” Bij alle grote herstructureringsprocessen in België werd een tewerkstellingscel opgericht, waarin alle partners samenwerkten: de eigen HRM-afdeling, de werknemersafgevaardigden, de outplacementbureaus en de VDAB. Zegt Verlinden: “Zo’n cel leidt tot positieve resultaten. De vakbonden bijvoorbeeld bevorderen de betrokkenheid van de werknemers. Extern advies is voor sommige bedrijven een belangrijk element, omdat de meeste HRM-afdelingen geen ervaring hebben met collectieve ontslagrondes.” Het is belangrijk dat de werknemers begrijpen waarom het bedrijf herstructureert. Een eerlijke en open communicatie is noodzakelijk. In ons land zijn de werkgevers daartoe verplicht door de wet-Renault, die zegt dat een werkgever die het voornemen heeft om tot een collectief ontslag over te gaan, eerst de ondernemingsraad moet informeren. Verlinden: “We hebben gemerkt dat die communicatie vaak over het hoofd wordt gezien. Niemand deelt graag slecht nieuws mee. Veel managers beschikken ook niet over de competenties om helder te communiceren. Het communicatieproces van Glaverbel was heel vernieuwend. Van in het begin werden de familieleden van de ontslagen werknemers erbij betrokken. Ook financiële compensaties spelen een belangrijke rol. Bij sommige bedrijven worden de mensen beloond naarmate ze sneller opnieuw tewerkgesteld zijn. Op die manier gaat men niet in de werkloosheid berusten.” De Belgische en Vlaamse overheid hebben een vrij omvattende wetgeving voor hertewerkstellingsbeleid ontwikkeld, maar bepaalde hindernissen staan een goede ondersteuning nog in de weg. Een ervan is de duur en de omslachtigheid van de aanvraagprocedures.
