Hij had beter kunnen weten. Al eerder stelde hij bedremmeld vast dat sommige zaken twee keer gezegd moesten worden. Dat was rond veiligheid, een belangrijk thema in de industrie. “Iedere arbeider moet een training voor de vorktruck doen”, zo stelde hij na een ongeval vast. Onmiddellijk had hij zijn staf verzameld: “Ongevallen willen we niet. Vanaf nu werken we veilig.” Maar ongevallen bleven helaas komen. Je kunt met training niet alles doen, begrepen opleiders en trainees, maar managers en voorlieden niet. Ze spraken voortaan van onveilig gedrag. Het lag niet aan het leiderschap, niet aan de aard van het werk, niet aan de kwaliteit van training, het lag aan het gedrag van de potentiële slachtoffers.
“Iedereen moet timemanagement doen”, galmde de baas nu. Daar sta je dan als manager van de vormingsdienst. Nodenanalyse, opleidingsprioriteiten en –budgetten – vergeet ze maar. Timemanagement verheugde zich sinds kort in een enorme populariteit. Dat had mijn baas begrepen. Zoals vaak, verwoordde ook hier de titel van het programma de oplossing van een onbekend, maar belangrijk probleem: “Tijd moet gemanaged worden.” Knappe marketeers wisten ook hier onvermoede problemen te verkopen in een instrumentele aanpak die de oplossing van het zelf bedachte probleem bevat. Plots liep iedereen met een peperdure dayplanner of een elektronische assistent.
De veronderstellingen achter zulke cursussen worden nauwelijks geëxpliciteerd. Het bestaan van zo’n cursus veronderstelt het probleem. Het volgen van het programma impliceert succes. Knappe verkopers brengen zulke cursussen zeer gewiekst: de klant mag zich niet bedreigd voelen, de klant moet de oplossing begrijpen. De trainee? Een mislukte cursus is verkeerd gedrag. Zo vinden verkoper en inkoper elkaar in een zwijgend monsterverbond.
“Iedere dag krijg ik een nieuwe prioriteit”, spotte een jonge ingenieur in een fabriek. “Elke prioriteit betekent enkele dagen werk”, zuchtte hij. “En iedere dag vraag ik mijn baas wat ik met de prioriteit van gisteren moet doen. Hij draait zich dan zwijgend om.” Zo minimaliseren vormingsprogramma’s problemen waar personeelsleden mee worstelen. Slechte leiding, onduidelijke prioriteiten, politieke spelletjes, slechte procedures, onvindbare informatie en niet gemotiveerde collega’s doen er ogenschijnlijk niet veel toe. Goede medewerkers ontlasten hun baas en stellen niet zulke vervelende vragen over een prioriteit. Zulke mensen hebben trouwens ook geen vorming nodig. Ook niet in timemanagement.
Terug naar mijn baas: “Maar waarom toch timemanagement?” probeerde ik dapper als hoofd Opleidingen. “Dan zal iedereen voortaan op tijd op zijn afspraken komen”, antwoordde mijn Amerikaanse opdrachtgever spontaan. “Misschien als we ook een gratis uurwerk schenken”, vulde ik aan. Met een verwrongen grijns beantwoordde hij mijn cynisme, de boodschap kwam over. We spraken af de trainingen voor enkele honderden, in plaats van enkele duizenden medewerkers te organiseren.
