Tot voor kort werden de pijnpunten van de West-Europese economie opgelost met aangename kuren. Zo werd de hoge werkloosheid gecounterd door een kortere werkweek (zie hierboven) en een vroege uitstap (brugpensioen of een verlaging van de pensioenleeftijd). In vele Europese landen werd het werkleven ook comfortabeler gemaakt door een relatief hoge baanvastheid. Vooral in Nederland en Duitsland werd ontslag onderworpen aan een complexe procedure en het uitbetalen van een fikse ontslagvergoeding. Zo wordt het Amerikaanse ‘hiring and firing’ tegengegaan (een soepele arbeidsmarkt waar iemand makkelijk ontslagen kan worden). Zo willen de Europese vakbonden en beleidsmakers tevens dat er meer aandacht gaat naar de aangeworven werknemers, dat er ‘geïnvesteerd’ wordt in het personeel. Zoals scholen en omscholen in plaats van meteen vervangen.
Om de Europese groei te ‘herdynamiseren’, wordt nu evenwel steeds vaker naar oplossingen buiten de comfortzone gezocht. Zo woedt in Duitsland niet alleen de strijd rond de arbeidsduur (zie hierboven), maar ook de strenge ontslagregeling staat ter discussie. Hetzelfde gebeurt momenteel in Nederland. Al is de trend nog niet definitief, het verzet lijkt immers nog niet helemaal gebroken. De vakbonden hebben de regering alvast een ‘hete herfst’ beloofd als de ministers volharden in hun plannen om de aloude ontslagregeling uit te hollen. Onlangs nog publiceerde de Nederlandse minister van Economische Zaken Brinkhorst een ‘groeibrief” om de economie te revitaliseren. Daarin pleit hij niet alleen voor een verhoging van de arbeidsproductiviteit, maar ook voor het herzien van de ontslagprocedure. Veel werkgevers zouden immers een aanwerving uitstellen of zelfs vermijden, omdat ze zich de gevangene voelen van het ontslagsysteem. Dat remt de groei van de Nederlandse economie en drijft de werkloosheid op.
Minister Brinkhorst wil onder meer af van de kantonrechtersformule (een systeem dat een ontslagvergoeding bepaalt op basis van de anciënniteit en de leeftijd). Ook het principe ‘last-in, first-out’ belemmert volgens hem de goede gang van zaken in de Nederlandse ondernemingen. Zo kan je immers niet degene ontslaan die de vooruitgang van de onderneming in het gedrang brengt.
Tegelijkertijd dringt de minister aan op een verbetering van de arbeidsproductiviteit. Hij wil de deur openen naar een langere werkweek en de obstakels opheffen die werken na 65 jaar nu nog moeilijk maken.
