In onze nieuwsbrief van 3 augustus hadden we het al over de opmerkelijke trend naar een langere werkweek. Steeds meer ondernemers pleiten ervoor en sommige ondernemingen hebben de werkweek zelfs al verhoogd. Uitgerekend in Duitsland, het land dat de voorbije decennia de trend zette naar alsmaar kortere werkweken, voert nu de terugkeer aan naar de veertigurenweek (en zelfs langer). Zonder compenserende loonsverhoging. De historische strijd die de machtige Duitse metaalvakbond IG Metall 20 jaar geleden voerde voor de veralgemening van de 35-urenweek lijkt nu echt wel uit een ander – vervlogen – tijdperk te dateren. Met het voornaamste argument waarmee toen driftig gewapperd werd om de arbeidsduur drastisch in te korten (bestrijding van de massale werkloosheid), wordt nu al even gezwind gezwaaid om de arbeidsduur te verhogen.
Steeds meer bedrijven dreigen zelfs meteen hun Duitse of andere West-Europese vestigingen te sluiten en te verhuizen naar lagere-lonenlanden. Dat gebeurde de jongste dagen zelfs op zeer spectaculaire wijze bij de Duitse snoepfabrikant Nappo Dr. Helle & Co. Noodgedwongen (zeg maar met de rug tegen de muur) stemden de 150 personeelsleden ermee in om de volgende drie maanden 60 uur per week te werken zonder ook maar één cent extra te gaan verdienen. Toen de vakbond tegenstribbelde en zei dat de fabriek in Krefeld de Duitse arbeidswetgeving zou schenden, die geen werkdagen van meer dan 10 uur toestaat, spreidde de directie de 60 uren dan maar uit over zes dagen. Zaterdag wordt er weer een gewone werkdag. Dat is geen 20 jaar terug de tijd in, maar doet veeleer denken aan de wereld van Dickens en Daens. En als het personeel weigert? Dan worden de deuren in Krefeld definitief dichtgedaan.
Maar ook de grote concerns, de voorgangers die steevast de sociale toon zetten, verhogen de werkweek en pleiten stilaan vrij algemeen voor de 40-urenweek zonder loonsverhoging. Pioniers zijn Siemens, DaimlerChrysler (Mercedes) en Bosch. De Duitse concerns krijgen navolging. In Nederland werd de terugkeer naar de 40-urenweek bij kantoormeubelenfabrikant Smead in Hoogezand tegengehouden door de rechter. De vakbonden hadden de affaire in kortgeding overgelaten aan de rechtbank. Ondertussen publiceerde het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wel een studie waaruit blijkt dat één op zeven Nederlanders al ten minste 40 uur per week aan de slag is. Bij velen gaat het dan wel om een volledige werkweek aangevuld met overuren. De gemiddelde werkweek bedraagt er 38 uur.
Toch pleiten ook vooraanstaande Nederlandse managers al openlijk voor de 40-urenweek. Dat deed Anthony Burgmans, topman van Unilever (wereldwijd 234.000 personeelsleden), de afgelopen week in een interview in NRC Handelsblad en De Standaard. Hij noemde er een “herziening van het sociale contract noodzakelijk.”
Wat bedoelde Burgmans? “Meer eigen verantwoordelijkheid bij pensioenvoorziening, langer werken, minder vakantie. Waarom is zeven weken vakantie nodig? Het hoeven geen tien dagen te zijn zoals in de Verenigde Staten, maar vier weken is toch ook goed.” Burgmans pleit voor de 40-urenweek als noodzakelijk onderdeel in een dynamiseringsplan om de Nederlandse én Europese welvaart en welzijn te kunnen behouden.
