Insubordinatie vormt een contractuele wanprestatie en kan daarom aanleiding geven tot het opleggen van een sanctie, bijvoorbeeld één van de tuchtsancties vermeld in het arbeidsreglement. Indien de insubordinatie zo ernstig is, dat het vertrouwen van de werkgever er onherroepelijk door wordt aangetast, dan kan de werkgever overgaan tot een ontslag wegens dringende reden, wat aanzien wordt als de zwaarste sanctie in het arbeidsrecht.
Dringende reden?
De rechtspraak heeft zich al talrijke keren moeten uitspreken over de vraag of een welbepaalde vorm van insubordinatie, rekening houdend met de concrete omstandigheden, een ontslag wegens dringende reden rechtvaardigt. Zo ook met betrekking tot de weigering van een werkgever om vakantie te nemen op het door de werknemer gevraagde tijdstip. Indien de werknemer dan tóch – tegen de wil van zijn werkgever – afwezig blijft op het werk voor die dagen, kan dit worden beschouwd als een daad van insubordinatie, die een grond tot ontslag wegens dringende reden uitmaakt. Dat ook in dergelijke zaken de rechtspraak rekening houdt met alle concrete omstandigheden, blijkt onder meer uit een arrest van het arbeidshof van Luik van 8 november 2007.
Geweigerde vakantie
In deze zaak ging het over een werkneemster die tewerkgesteld was als secretaresse. De arbeidsovereenkomst bepaalde uitdrukkelijk dat de werkneemster enkel vakantie kon nemen tijdens de maanden juli en augustus. Toch diende de werkneemster een vakantieaanvraag in om eind oktober twee dagen vakantie te kunnen nemen.
Haar werkgever weigerde deze vakantie, omdat dit niet mogelijk was wegens het verwachte werk. Enkele dagen vooraleer de geweigerde vakantieperiode zou ingaan, stelde de werkneemster voor aan haar werkgever om langer door te werken om alsnog vakantie te kunnen nemen later die week. Haar werkgever weigerde dit categoriek.
Tegen deze uitdrukkelijke weigering in, werkte de secretaresse toch gewoon verder. De werkgever was dan ook verontwaardigd toen hij haar, uren nadat zij eigenlijk al vertrokken had moeten zijn, toch aan haar bureau aantrof. De volgende dag werd de secretaresse wegens dringende reden ontslagen. De werkneemster betwistte dit ontslag en vorderde een verbrekingsvergoeding en een schadevergoeding wegens misbruik van ontslagrecht.
Geen brief
Het arbeidshof van Luik oordeelde dat er sprake was van insubordinatie. Het was duidelijk dat de werkneemster op hardnekkige wijze trachtte vakantie op te eisen. Haar gedrag, zo stelde het hof, kreeg een foutief karakter zodra zij – tegen de uitdrukkelijke weigering van haar werkgever in – verder werkte buiten het overeengekomen uurrooster om zo haar geplande afwezigheid later die week te kunnen verantwoorden.
Nochtans, zo meende het hof, kon de werkgever onmogelijk bewijzen dat zijn secretaresse niet zou komen werken op de aangevraagde vakantiedagen, doordat hij haar onmiddellijk na de vaststelling van het ‘overwerk’ al heeft ontslagen. Daarom suggereerde het hof dat de werkgever er beter aan had gedaan om de werkneemster eerst een brief te sturen met het formele verbod om vakantie te nemen op die specifieke dagen en het ontslag wegens dringende reden te reserveren voor het geval de werkneemster dit verbod zou overtreden.
Verbrekingsvergoeding
Het arbeidshof kwam tot het besluit dat de werkgever een verbrekingsvergoeding verschuldigd was. De vordering tot betaling van een schadevergoeding wegens misbruik van ontslagrecht werd afgewezen wegens gebrek aan bewijs.
Arbeidshof Luik, 8 november 2007, A.R. nr. 34.491/06
