Als we met een vast contract een contract ‘van onbepaalde duur’ bedoelen, dan hebben we meteen door dat dit vanaf dag één een foute benaming is geweest. De voorbije decennia is de illusie ontstaan dat ‘onbepaalde duur’ gelijk staat met ‘tot het pensioen’. Hoewel dit voor een aantal vorige generaties misschien realiteit is geweest, ligt de echte definitie van ‘onbepaald’ – zijnde “het ligt niet vast” – vandaag veel dichter bij de waarheid. Het enige contract dat een ‘vaste’ termijn biedt, is een tijdelijk contract.

‘Serial mastery’

In die zin zijn ‘vaste’ contracten de toekomst. En dit onder verschillende vormen: in dienstverband met een tijdelijk contract, via interim-contracten, via freelance- en consultancy-opdrachten,… Vaste contracten met vaste opdrachten, deadlines en vergoedingen. Steeds vaker zullen loopbanen bestaan uit een aaneenschakeling van vaste contracten. Of om het in mooi Engels te formuleren: serial mastery, serial contracts en serial entrepreneurship.

En eigenlijk is dit voor zowel organisatie als werknemers veel duidelijker en eerlijker. Bij het aangaan van een vast contract wordt er over het algemeen meer tijd besteed aan het uitklaren en definiëren van wederzijdse verwachtingen, de te bereiken resultaten en de nodige randvoorwaarden. Essentiële voorwaarden voor succes die in een arbeidsrelatie van ‘onbepaalde duur’ vaak slecht of niet bepaald zijn. Met alle nodige frustraties, bij zowel organisaties als medewerker, tot gevolg. Weg met illusies zoals jobzekerheid, werk tot het pensioen en uitgetekende loopbaanpaden.

‘Zekerheid’ anders invullen

Het lijkt een moeilijke realiteit als we kijken naar de ‘menselijke’ behoefte aan zekerheid. Die zekerheid zullen we op een andere manier moeten invullen. Het antwoord heet inzetbaarheid. Als ik weet dat ik inzetbaar ben – met andere woorden dat ik beschik over een attitude, kennis en vaardigheden waar vraag naar is – dan kan ik de zekerheid terugvinden waar we allemaal nood aan hebben.

In plaats van oude illusies proberen in stand te houden, zouden we beter vooruitkijken. Inzetbaarheid zou een speerpunt moeten zijn voor de overheid, vakbonden en werknemers. Hopelijk zijn we op tijd klaar voor de toekomst van de vaste contracten.