Gilbert De Swert heeft met 50 grijze leugens het ideale boek geschreven om een politiek debat te starten. Hij stelt niet alleen de gangbare theorieën over vergrijzing in vraag. Zijn methodiek vraagt ook om een reactie, een open discussie. Hij zet onmiskenbaar voormalig federaal minister van Werk Frank Vandenbroucke in zijn hemd, maar hij doet dat niet geheel eerlijk. De titel doet vermoeden dat de Belgische regering (lees: Vandenbroucke) vijftig leugens verkondigt over vergrijzing en bij het lezen van het boek zwakt dat vermoeden niet echt af. De Swert bezondigt zich eraan bij sommige ‘leugens’ of misvattingen man en paard te noemen (de ministers Vandenbroucke en Vande Lanotte), om bij andere ‘leugens’ te stellen: “men zegt dat…”. Wie is ‘men’ dan? Ook de genoemde ministers? Dat is niet duidelijk – de insinuatie is er wel.

De auteur verzamelt alle argumenten om de demografische ontwikkelingen en de onbetaalbaarheid van de pensioenen te relativeren. Dat is zijn goed recht. Tegenargumenten zijn er al genoeg gegeven, die moet hij niet herhalen. Hij is er wel toe verplicht zijn redenering helemaal rond te maken en dat laat hij soms na. Zo vergeet hij in verband met mogelijke positieve demografische ontwikkelingen simpelweg te vermelden dat onverwachte gebeurtenissen de vergrijzing ook kunnen versterken. Een geniaal medicijn dat kanker uitroeit bijvoorbeeld. Positieve en negatieve effecten neutraliseren elkaar, maar blijkbaar niet de redenering van De Swert.

Toch relativeert De Swert ook terecht een aantal zaken. Hij merkt met reden op dat demografische voorspellingen geen rekening houden met de alsmaar toenemende rijkdom van een land, die de kosten van de vergrijzing gedeeltelijk opvangt. Hij wijst erop dat de potentiële beroepsbevolking vanaf 2011 met minder (375.000) eenheden zal dalen dan dat er vandaag volledig werklozen zijn. De Belgische steden hebben dankzij de verwachte immigratie, aldus De Swert, de grootste vergrijzinggolf al achter de rug. En zo staan er nog voorbeelden in het boek.

De Swert maakt volgens ons echter vier fouten:
zijn betoog mist cijfers of referenties
hij haalt argumenten aan zonder de keerzijde van die argumenten in rekening te brengen – zijn redenering is niet af
zijn ‘vijftig leugens’ zijn geforceerd en dramatisch en insinueren wie de leugenaar is – de overheid – zonder dat ooit hard te maken
hij haalt punten aan die in een debat over vergrijzing naast de kwestie zijn.

Schudden we het stof uit het boek, verwijderen we de ballast en vergeven we de zonden, dan blijft er toch wat overeind. De Swert haalt wel degelijk enkele redelijke argumenten aan om de demografische ontwikkelingen en de onbetaalbaarheid van de pensioenen te relativeren. Als we de werklozen aan het werk krijgen en als het immigratiesaldo op peil blijft, zijn we met genoeg actieve burgers om de pensioenen van de ouderen te betalen. Op voorwaarde dat we de gezondheidszorg en de kinderbijslag op een andere manier financieren, dus niet door lasten op arbeid.