Onderzoekers van de Technische Universität München en Erasmus Universiteit Rotterdam voerden 11 scenariostudies en enquêtes uit bij meer dan 2000 personen in verscheidene Europese en Noord-Amerikaanse landen. Zo gingen ze na wat de psychologische impact is van jobverlies door technologie. Zij kwamen tot de paradoxale vaststelling dat mensen het doorgaans erger vinden dat banen vervangen worden door robots en intelligente software dan door andere mensen, tenzij het om hun eigen job gaat. Dan vindt een meerderheid het minder erg vervangen te worden door technologie dan door andere werknemers. Overigens zien de meeste werknemers op langere termijn technologie als meer bedreigend voor hun plek op de arbeidsmarkt. Dat gevoel leeft ook bij werklozen.
Eigenwaarde
De onderzoekers verklaren deze paradox door te verwijzen naar het gevoel van eigenwaarde. Mensen vergelijken zich sneller met andere mensen dan met technologie. Vervangen worden door iemand anders heeft dan ook een groter negatief effect op iemands gevoel van eigenwaarde dan de baan moeten ruimen als gevolg van de inzet van technologie of artificiële intelligentie.
Zelfs indien werkloosheid het gevolg is van de introductie van nieuwe technologie, beoordelen mensen dit in een sociale context. Het is belangrijk om deze psychologische effecten te begrijpen als men de gevolgen voor de werkwereld wil managen, stellen de onderzoekers. Zij geven ook hints. Zo zou het voor werklozen die hun baan verloren wegens robotisering minder prioritair zijn hun zelfbeeld te verbeteren, dan hen nieuwe vaardigheden aan te leren. Ten slotte lanceren de onderzoekers nog de hypothese dat vakbondsverzet tegen banenverlies door robotisering zwakker zou kunnen zijn dan de syndicale reacties op, bijvoorbeeld, uitbesteding.
