Eind 2016 was bijna 1 op de 3 (29,7%) van alle zelfstandigen een vrij beroep (bron: Polsslag 2017, Federatie van de Vrije Beroepen). Voor het eerst werd de kaap van 300.000 overschreden. Tussen 2011 en 2016 is er 24,87% aan vrije beroepen bijgekomen.

Advocaten, apothekers, architecten, artsen en specialisten allerhande, gerechtsdeurwaarders, landmeters, ingenieurs, accountants, notarissen, tandartsen, een grote variatie aan paramedici – ze vallen allemaal onder de vrije beroepen. De cijfers van Acerta geven voor die almaar populairder wordende vrije beroepen een genderverhouding van 53,9% vrouwen tegenover 46,1% mannen.

Mevrouw de dokter verdient bijna 30% minder dan meneer de dokter

Zoals het loon van vrouwen algemeen lager ligt dan dat van mannen, zo ligt ook het inkomen van vrouwen met een vrij beroep lager dan dat van mannen met een vrij beroep. Uit de studie blijkt dat de vrouwelijke vrije beroeper het moet stellen met 71% van het inkomen van haar mannelijke collega.

Els Schellens, Director Operations Starters en Zelfstandigen: “De tarieven van bijvoorbeeld (huis)artsen liggen in principe vast. Dan zou je verwachten dat vrouwelijke artsen evenveel verdienen als mannelijke. Toch blijkt het inkomen van de vrouwen lager te liggen. Dan kan er maar één verklaring zijn en dat is dat vrouwen minder patiënten/cliënten zien dan mannen. De reden daarvoor kan zijn dat vrouwen minder focussen op hun praktijk, en dus wellicht meer taken op zich nemen buiten hun beroep. Of zouden vrouwelijke artsen meer tijd nemen per patiënt? Het zou ook (deel van) een uitleg kunnen zijn.”

De relatie cliënten/patiënten en inkomen zou ook verklaren waarom tandartsen in Vlaanderen een merkelijk hoger inkomen hebben dan elders: hier is een tekort aan tandartsen en dus hebben de tandartsen die er zijn veel patiënten te zien.

30% van vrije beroepen jonger dan 35 jaar

Zelfstandigen in een vrij beroep zijn eerder jong. 30,23 % is tussen de 26 en 35 jaar, een gulle helft is jonger dan 45. Het aandeel zakt daarna naarmate de leeftijd stijgt.

Els Schellens: “Het is niet onlogisch dat de zelfstandige in vrij beroep eerder jong is. De vrije beroepen kennen een groei en het zou maar logisch zijn dat die groei vooral wordt gerealiseerd door jongere mensen die erbij komen. Een vrij beroep vraagt immers een heel specifieke opleiding, daar begin je op latere leeftijd niet meer zomaar aan. Later daalt het percentage zelfstandigen in vrije beroepen blijkbaar met de leeftijd. Een verklaring daarvoor kan zijn dat naarmate hun ervaring toeneemt, deze zelfstandigen aantrekkelijker worden voor werkgevers. De activiteiten van psycholoog, jurist, diëtist en dergelijke meer kun je immers ook perfect in dienst van een werkgever uitvoeren. Wellicht kiest een aantal zelfstandigen in de vrije beroepen dan toch voor een vaste werkgever en dus voor het statuut van werknemer. Dat gezegd zijnde, er zijn ook steeds meer zelfstandigen met een vrij beroep die na hun pensioen doorgaan met hun activiteiten. De kennis en de ervaring zijn een feit, de klantenportefeuille is er – soms is de band zelfs heel sterk, denk maar aan de relatie patiënt-huisarts – en sinds januari 2015 mag je als gepensioneerde onbeperkt bijverdienen. Het overtuigt meer dan één pensioengerechtigde zelfstandige met een vrij beroep om er nog even mee door te gaan.”

Vrij beroep in bijberoep

Heel wat artsen werken in dienst van een ziekenhuis én hebben een eigen praktijk. Je kunt een vrij beroep dus ook in bijberoep uitoefenen. Sommige beroepen lenen zich daar al beter toe dan andere. Het grootste aandeel bijberoep van een vrij beroep vind je onder de paramedici.

Mondhygiënist, het recentste maar zeker niet het laatste vrij beroep

De vrije beroepen blijven groeien en niet alleen omdat de populatie aan advocaten, artsen, architecten enzovoort toeneemt. Ook wat onder de noemer ‘vrij beroep’ valt, breidt uit. Er komen nog altijd nieuwe vrije beroepen bij als antwoord op nieuwe noden. Het recentste voorbeeld is de erkenning van het beroep van mondhygiënist, een antwoord op de tandartsenschaarste. In 2019 studeren de eerste mondhygiënisten af en zij zullen zeker niet de laatste ‘nieuw vrije beroepen’ zijn.

Over de cijfers

Acerta maakte de analyse op basis van een steekproef bij meer dan 25.000 vrije beroepers in 2017 en van de cijfers van Het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) van 2011-2016.

Bron: Acerta (acerta.be)