Dorien Vandeput, Advocaat-Medewerker, Claeys & Engels
Wanneer de arbeidsovereenkomst een einde neemt, geeft dit al eens aanleiding tot discussies tussen de werkgever en de (voormalige) werknemer. Gelukkig eindigen deze discussies niet altijd in de rechtbank. Regelmatig komen de partijen uiteindelijk tot een vergelijk. Om hun afspraken te bekrachtigen, wordt dan een beëindigingsovereenkomst gesloten. Door de ondertekening van dergelijke overeenkomst willen partijen er ook zeker van zijn dat de andere partij geen vordering meer kan instellen tegen hen. Toch gebeurt het dat er – ondanks de ondertekende overeenkomst – alsnog naar de rechtbank wordt gestapt door een van de partijen. Het tijdstip van de ondertekening van de overeenkomst is dan van belang.
Het arbeidsrecht is van dwingend recht, waardoor werknemers niet op voorhand afstand kunnen doen van hun rechten. Dit betekent dat een werknemer maar afstand van zijn of haar rechten (om bijvoorbeeld een aanvullende opzeggingsvergoeding of een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag te vorderen) kan doen van zodra de arbeidsovereenkomst een einde neemt. Wanneer het gaat om een beëindiging van de arbeidsovereenkomst met onmiddellijke ingang en betaling van een opzeggingsvergoeding, kan afstand van recht worden gedaan van zodra het ontslag werd doorgevoerd.
Eerder dit jaar heeft de Franstalige arbeidsrechtbank Brussel zich moeten uitspreken in een zaak waar een werkneemster de geldigheid van de beëindigingsovereenkomst die ze met haar voormalige werkgever had gesloten, betwistte.
De werkneemster werd tijdens een gesprek van 19 december 2019 geïnformeerd dat de werkgever zich genoodzaakt zag om een einde te maken aan haar arbeidsovereenkomst met onmiddellijke ingang en betaling van een opzeggingsvergoeding. De werkneemster ondertekende tijdens dit gesprek de beëindigingsovereenkomst die haar werd voorgelegd. De aangetekende ontslagbrief werd pas enkele dagen later verzonden op 23 december 2019. De werkneemster greep dit feit aan om in te roepen dat – op het moment dat zij de overeenkomst ondertekende – nog niet formeel een einde was gesteld aan haar arbeidsovereenkomst. Zij kon dan ook niet geldig afstand doen van haar rechten. Uit de uitspraak kan niet afgeleid worden of de ontslagbrief verwees naar het ontslaggesprek.
De arbeidsrechtbank brengt in herinnering dat een ontslag met onmiddellijke ingang en betaling van een opzeggingsvergoeding niet onderworpen is aan vormvereisten. Dit is anders voor een ontslag met een te presteren opzeggingstermijn of een ontslag om dringende reden. Uiteraard moet de werknemer eerst geïnformeerd worden van het ontslag. De arbeidsrechtbank bevestigt ook dat – ingeval van een ontslag moet onmiddellijke ingang – een beëindigingsovereenkomst gesloten kan worden van zodra het ontslag werd gegeven. Vanaf dat ogenblik kan een werknemer geldig afstand doen van zijn of haar rechten.
De werkneemster had zelf uiteengezet dat het gesprek aangevat werd met de mededeling dat er sprake was van moeilijke economische omstandigheden en dat de werkgever moest overgaan tot ontslag. Nadien werd de beëindigingsovereenkomst voorgelegd en heeft de werkneemster deze ondertekend voor akkoord. Ook in de overeenkomst zelf staat te lezen dat de werkgever eerst is overgegaan tot ontslag en dat partijen vervolgens hun wederzijdse rechten en plichten met betrekking tot hun arbeidsrelatie en de beëindiging ervan onherroepelijk hebben vastgelegd door ondertekening van de overeenkomst.
De rechtbank komt dan tot het besluit dat de overeenkomst werd gesloten op een moment waarop de werkneemster op de hoogte was van het einde van haar arbeidsovereenkomst met onmiddellijke ingang. Zij kon dus geldig afstand doen van haar rechten en niet langer een vordering instellen voor de rechtbank.
Deze zaak toont aan dat werknemers nog steeds een procedure kunnen opstarten, ook al hebben ze een beëindigingsovereenkomst ondertekend. Deze zaak had er wellicht niet geweest indien de ontslagbrief op dezelfde dag dan het ontslag(gesprek) aangetekend was verstuurd. Hoewel er geen vormvereisten gelden voor een ontslag met onmiddellijke ingang, is het – om bewijsredenen – aangewezen om het ontslag schriftelijk te bevestigen. Dit gebeurt veelal via aangetekende brief. We raden steeds aan om deze brief aangetekend te versturen op dezelfde dag dan het ontslaggesprek om discussies te vermijden. Deze zaak bevestigt dat dit inderdaad de aangewezen manier van werken is. Er wordt in de ontslagbrief ook best verwezen naar het ontslaggesprek dat er is geweest.
Arbrb. Brussel (FR), 11 januari 2022, 20/3163/A
